تعمیرکار پرینتر: کار روزانه، راه شروع، استخدام و درآمد در ۱۴۰۵

کارتریج و سرویس لیزری را اول یاد بگیر، چون پرتکرارترین کار بازار است و زودتر درآمد می‌آورد. بعد دستگاه کپی را اضافه کن؛ در آگهی‌ها بیشتر از هر مهارت دیگری کنار پرینتر خواسته شده بود. تعمیر برد را وقتی شروع کن که با دستگاه‌ها راحت شده‌ای، چون بدون شناخت مدار دستگاه، هویه و هوای گرم بیشتر خراب می‌کنند تا درست.

روز یک تعمیرکار پرینتر بیشتر از تعمیرهای بزرگ، از کارهای تکراری و کوچک ساخته می‌شود: کاغذی که گیر می‌کند، چاپی که کم‌رنگ یا خط‌دار است، کارتریجی که دیگر شارژ نمی‌شود، دستگاهی که به شبکه وصل نمی‌شود. مشتری‌ها معمولا شرکت‌ها، دفترهای اداری، مدرسه‌ها، کافی‌نت‌ها، دفترهای خدمات و چاپ و مغازه‌های کوچک‌اند. خانه‌ها هم پرینتر جوهرافشان می‌آورند، ولی سهم اصلی درآمد از دستگاه‌های لیزری و کپی اداری است که هر روز صدها برگ چاپ می‌کنند.

کارها به ترتیب تکرار

• سرویس دوره‌ای: باز کردن دستگاه، تمیز کردن مسیر کاغذ، عوض کردن پد و رولرهای ساییده و روغن‌کاری چرخ‌دنده‌ها.
• کارتریج و تونر: شارژ کارتریج، عوض کردن درام و رفع لکه و رگه روی چاپ.
• ایرادهای مکانیکی: پیکاپ کاغذ، کلاچ، گیربکس و یونیت فیوزینگ که با گرما تونر را روی کاغذ می‌چسباند.
• ایرادهای الکترونیکی: منبع تغذیه، برد اصلی، سنسورها و یونیت لیزر.
• نصب و راه‌اندازی: نصب درایور، وصل کردن دستگاه به کامپیوتر، شبکه و Wi-Fi و رفع پیغام‌های خطا.

سه جای کار

بعضی تعمیرکارها پشت میز یک تعمیرگاه یا فروشگاه ماشین‌های اداری می‌نشینند و دستگاه را مشتری می‌آورد. گروه دوم سیار کار می‌کنند و به محل مشتری می‌روند؛ همان چیزی که مشتری‌ها با عبارت «تعمیرکار پرینتر در محل» جستجو می‌کنند. گروه سوم در شرکت‌های فروش و خدمات پس از فروش دستگاه کپی کار می‌کنند و دستگاه‌های دست دوم را پیش از تحویل آماده می‌کنند. یکی از آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ در شیراز همین کار را شرح داده بود: ثبت کنتور و وضعیت دستگاه، سرویس کامل، تنظیم بخش اسکنر و لیزر، به‌روزرسانی فرم‌ور و چاپ آزمایشی پیش از تحویل.

فرق این کار با تعمیر موبایل و لپ‌تاپ این است که بخش بزرگی از آن مکانیکی است. چرخ‌دنده، فنر، غلتک و سنسور کاغذ همان‌قدر مهم‌اند که برد. کسی که از باز و بسته کردن دستگاه و فهمیدن مسیر حرکت کاغذ لذت می‌برد، زودتر جلو می‌رود.

در همان فهرست، نصب درایور و نرم‌افزار ۰٫۴۵ تا ۱ میلیون، سرویس کلاچ ۰٫۴ تا ۰٫۸ میلیون، سرویس یونیت پیکاپ ۰٫۴۵ تا ۰٫۸ میلیون، تعمیر یا تعویض یونیت لیزر ۰٫۸ تا ۱٫۵ میلیون، تعمیر برد الکترونیکی ۰٫۷۱ تا ۲٫۵ میلیون و تعمیر یا تعویض برد اصلی ۱ تا ۵ میلیون تومان آمده است.

دو نکته را پیش از حساب کردن درآمد در نظر بگیر. اول اینکه در کارهای تعویض، بخشی از این پول قیمت قطعه است و به جیب تعمیرکار نمی‌رود. دوم اینکه اگر برای یک تعمیرگاه کار کنی، فقط درصدی از اجرت سهم تو است؛ یکی از آگهی‌های مشهد صریحا نوشته بود «پرداخت درصد از اجرت تعمیرات طبق توافق». پس سرویس عمومی و کارتریج، کارهای پرتعداد و کم‌خطر اول کارند و تعمیر هد، فیوزینگ و برد، کارهایی‌اند که درآمد را بالا می‌برند.

قراردادهای ماهانه با شرکت‌ها هم رایج است: تعمیرکار ماهی یک یا دو بار به دفتر سر می‌زند و همه دستگاه‌ها را سرویس می‌کند. این قراردادها درآمد ثابت‌تری از کار تک‌به‌تک دارند، ولی عدد معتبری از مبلغ آن‌ها پیدا نکردیم.

در ۱۱ آبان ۱۴۰۵ آگهی‌های یک سایت آگهی محلی را در تهران، کرج، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز و اهواز و آگهی‌های یک سایت کاریابی را در کل کشور با کلمه‌های پرینتر، دستگاه کپی، فتوکپی و ماشین‌های اداری جستجو کردیم و همه را خواندیم. فروشنده‌ها، اپراتور پرینتر سه‌بعدی و آگهی‌هایی که در اصل دوره آموزشی می‌فروختند کنار گذاشته شدند. ۱۷ آگهی برای تعمیر و سرویس پرینتر و ماشین اداری ماند: ۱۲ آگهی در سایت آگهی محلی و ۵ آگهی در سایت کاریابی.

• شهر: ۱۰ آگهی در تهران، ۳ آگهی در شیراز، ۲ آگهی در مشهد و ۲ آگهی در اصفهان. یکی از آگهی‌های اصفهان برای یک پروژه سرویس کامپیوتر و پرینتر در عسلویه بود.
• جنسیت: ۱۰ آگهی فقط آقا می‌خواستند و یک آگهی ترجیحا آقا. ۵ آگهی شرط جنسیت نداشتند و یک آگهی در شیراز فقط خانم برای سرویس و تعمیر پرینتر می‌خواست.
• سابقه: ۶ آگهی سابقه خواسته بودند و آن‌هایی که عدد نوشته بودند، دو سال گفته بودند. یک شرکت سیار در تهران نوشته بود کارآموز نمی‌پذیرد. در مقابل ۵ آگهی کارآموز یا مبتدی را می‌پذیرفتند.
• مهارت‌ها: ۶ آگهی دستگاه کپی را هم می‌خواستند، ۴ آگهی پرینتر لیزری را جدا نوشته بودند، ۳ آگهی شارژ کارتریج و ۲ آگهی تعمیر برد و کار با هویه و هوای گرم.
• شیوه پرداخت: در ۱۲ آگهی سایت محلی، ۳ آگهی پورسانتی یا درصدی بودند. بیمه را فقط ۲ آگهی «دارد» زده بودند و ۵ آگهی «ندارد».

تصویر بازار از همین آگهی‌ها روشن است: شغل تخصصی تعمیر پرینتر آگهی زیادی ندارد و بیشتر آن در تهران است. ولی مهارت آن جای دیگری هم خریدار دارد. در همان جستجو، ۱۲۷ آگهی پشتیبانی فناوری اطلاعات، شبکه و Help Desk نصب و رفع ایراد پرینتر را جزو وظایف نوشته بودند و ۸۸ تای آن‌ها در استان تهران بود. برای خیلی‌ها تعمیر پرینتر کنار پشتیبانی کامپیوتر و شبکه راه ورود به کار می‌شود.

اگر تازه‌کاری، دنبال کلمه‌های «کارآموز»، «کمک‌تعمیرکار» و «نیروی فنی ماشین‌های اداری» باش. یک شرکت در تهران در آگهی سایت کاریابی نوشته بود هم فنی باسابقه و هم کارآموز «دست‌به‌آچار» می‌پذیرد و حقوق ۳۰ تا ۶۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بود.

گزارش‌های معتبر حقوق برای تعمیرکار پرینتر ردیف جدا ندارند و او را در گروه «تعمیرکار و کارگر ماهر» آورده‌اند؛ گروهی که کار دستی فنی و تعمیر انجام می‌دهد. این گروه در پایان ۱۴۰۴ در تهران میانه دریافتی ماهانه ۳۰ میلیون تومان داشت و نیمی از افراد ۲۵ تا ۴۰ میلیون می‌گرفتند. در شهرهای بزرگ میانه ۲۶ و در شهرهای کوچک ۲۹ میلیون بود. خواسته همین گروه برای ۱۴۰۵ در تهران میانه ۴۴ میلیون بود؛ عدد درخواستی حقوقی است که افراد می‌خواهند، نه آنچه می‌گیرند.

آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ با این عددها جور درمی‌آیند. ۴ آگهی تمام‌وقت که عدد نوشته بودند ۲۵ تا ۶۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند: ۲۵ تا ۴۰ میلیون در یک تعمیرگاه تهران، ۲۵ تا ۵۰ میلیون برای آماده‌سازی دستگاه کپی در شیراز، ۳۰ تا ۶۰ میلیون در یک شرکت تهرانی و ۵۰ تا ۶۵ میلیون برای تکنسین با دو سال سابقه که فتوکپی، پرینتر و فکس را تعمیر کند. دو عدد دیگر هم بود که با این‌ها قابل مقایسه نیستند: ۱۲ میلیون برای کار نیمه‌وقت صبح در شیراز و روزی ۱٫۵ میلیون تومان با غذا و جای خواب برای یک پروژه در عسلویه.

آگهی‌های پشتیبانی فناوری اطلاعات که کار با پرینتر را هم می‌خواستند، از ۴۱ آگهی که عدد نوشته بودند، میانه کف ۳۰ و میانه سقف ۴۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند. درآمد تعمیرکار مستقل به تعداد مشتری و قرارداد ماهانه بسته است و عدد معتبری برای آن نیست.

اگر کارمند یک تعمیرگاه یا شرکت باشی، جواز لازم نیست. برای باز کردن تعمیرگاه خودت، طبق ماده ۱۲ قانون نظام صنفی (اصلاح ۱۴۰۳) باید پیش از شروع کار پروانه کسب بگیری. ماده ۱۳ همین قانون برای شغل‌های تخصصی و فنی پروانه تخصصی هم می‌خواهد و اگر خودت آن را نداری، به کار گرفتن یک نفر دارای پروانه کافی است. درخواست از درگاه ملی مجوزهای کشور ثبت می‌شود و به اتحادیه شهر می‌رسد.

در تهران رسته «تولید، فروش و تعمیرات ماشین‌های اداری، رایانه و قطعات مربوطه» زیر اتحادیه صنف فناوران رایانه تهران است. این اتحادیه در ۱۳۶۲ با نام «اتحادیه صنف فروشندگان و تعمیرکاران ماشین‌های اداری» ثبت شد و امروز بیش از چهار هزار عضو فعال دارد. اینکه کارت مهارت فنی و حرفه‌ای شرط حتمی جواز باشد را در متن رسمی پیدا نکردیم؛ مدارک را از اتحادیه شهر خودت بپرس.

طبق ماده ۳ قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، کسی که خدمات می‌دهد باید همراه صورتحساب، ضمانت‌نامه‌ای با مدت و نوع ضمانت بدهد و اجرت خدمات را در صورتحساب بنویسد. برای تعمیرکار پرینتر یعنی فاکتور با شرح کار، قطعه عوض‌شده و مدت گارانتی تعمیر.

سختی‌هایی که در تبلیغ دوره‌ها کمتر گفته می‌شود

• فیوزینگ داغ است: این یونیت برای چسباندن تونر گرم می‌شود. دستگاهی را که تازه کار کرده، پیش از باز کردن خاموش کن و بگذار سرد شود.
• پودر تونر: تونر پودر بسیار ریز است و با جاروی معمولی و فوت کردن در هوا پخش می‌شود. تعمیرکارها برای جمع کردن آن جاروی مخصوص، دستکش و ماسک به کار می‌برند و در فضای تهویه‌دار کار می‌کنند.
• قیمت قطعه: قیمت قطعه با ارز بالا و پایین می‌شود. بدون پیش‌فاکتور کار نکن تا قطعه‌ای را که دیروز خریدی، امروز با قیمت تازه جایگزین نکنی.
• رفت‌وآمد در کار سیار: کار در محل مشتری یعنی ترافیک، حمل ابزار و گاهی جابه‌جایی دستگاه سنگین کپی. وقت رفت‌وآمد را در اجرت حساب کن.
• بیمه و درصد: از ۱۲ آگهی سایت آگهی محلی در آبان ۱۴۰۵ فقط ۲ آگهی بیمه را «دارد» زده بودند. شرط بیمه و شیوه حساب درصد را پیش از شروع مکتوب کن.
• بازار کوچک‌تر از موبایل: آگهی تعمیر پرینتر کمتر از تعمیر موبایل است و بیشتر آن در تهران است. در شهر کوچک، این کار را با تعمیر کامپیوتر یا پشتیبانی شبکه ترکیب کن.