آموزش آرایشگری زنانه: ترتیب دوره‌ها، شهریه ۱۴۰۵ و کار درصدی یا سالن خودت

بین سطح اول و دوم، کار زیر دست یک آرایشگر باتجربه از هر مدرکی مهم‌تر است. مشتری‌های سالن سراغ آرایشگری می‌روند که کارش را دیده‌اند؛ پس از همان ماه‌های اول، با اجازه مشتری از کارهایت عکس قبل و بعد نگه دار. سطح سوم جواز می‌خواهد و جواز دست‌کم یک مدرک فنی و حرفه‌ای آرایشگری؛ مراحلش را در بخش بعد آورده‌ایم.

آرایشگر کسی است که با ابزار و مواد آرایشی ظاهر مو و چهره مشتری را تغییر می‌دهد و در همان حال مسئول سلامت پوست سر و موی او هم هست. آرایشگر زنانه در سالن‌های زنانه کار می‌کند و همه مشتری‌هایش زن هستند. کار روزانه او معمولا یکی از این شاخه‌هاست یا ترکیبی از آن‌ها:

• کوتاهی و فرم دادن: کوتاهی لایه‌لایه، کوتاه به بلند، خرد کردن و کوتاهی از روی عکس، و بعد براشینگ و حالت دادن با سشوار.
• رنگ و مش: رنگ کردن، روشن کردن و دکلره، هایلایت کامل و تکه‌ای، خنثی کردن تن‌های ناخواسته و درست کردن رنگی که خراب شده است.
• مواد شیمیایی و احیا: صاف کردن، فر کردن، کراتین و ترمیم موی آسیب‌دیده.
• آرایش مو: شینیون، بافت و حالت‌های مجلسی، و در بعضی سالن‌ها اکستنشن.

کوتاهی را تقریبا همه آرایشگرهای زنانه انجام می‌دهند، اما بیشتر آن‌ها بعد از چند سال با یک یا دو شاخه شناخته می‌شوند؛ مثلا «رنگ و مش کار» یا «کراتین کار». سالن‌ها هم در آگهی‌هایشان بیشتر همین تخصص‌ها را می‌خواهند: رنگ در ۱۱۹ آگهی از ۱۹۰ آگهی تهران، مش و لایت در ۹۱، کراتین، احیا و صاف کردن در ۷۹ و کوتاهی در ۵۵ آگهی.

چند کار دیگر در همین سالن‌ها شغل جدایی با دوره و مدرک خودشان است: ناخن، آرایش صورت و عروس، اصلاح ابرو و صورت، و اپیلاسیون. در فهرست سالن‌های دارای پروانه اتحادیه آرایشگران زنانه تهران، «آرایشگری زنانه» و «آرایشگری زنانه و اپیلاسیون» دو رسته جدا هستند. این صفحه فقط درباره کار با موی زنانه است.

هزینه آموزش آرایشگری زنانه به این بستگی دارد که تا کدام پله جلو بروی. با شهریه مصوب ۱۴۰۵ در تهران، چهار راه رایج این‌طور جمع می‌شوند:

• پایه از روی عکس: ۱۴۰ ساعت و حدود ۱۳٫۷ میلیون تومان. ارزان‌ترین راه برای شروع کوتاهی است، اما رنگ و مواد را پوشش نمی‌دهد.
• پایه کامل: دوره ۳۲۳ ساعته آرایشگر و پیرایشگر زنانه با حدود ۲۴ میلیون تومان.
• پایه کامل به اضافه رنگ و مش: سه واحد ۳۰ ساعته رنگ کردن، روشن کردن و هایلایت روی دوره پایه؛ جمعا ۴۱۳ ساعت و حدود ۴۴٫۲ میلیون تومان.
• پایه کامل به اضافه مواد شیمیایی: دوره ۲۴۰ ساعته کاربر مواد شیمیایی روی دوره پایه؛ جمعا ۵۶۳ ساعت و حدود ۵۷٫۶ میلیون تومان.

آموزشگاه خصوصی، آنلاین یا کلاس خصوصی؟

آموزشگاه‌ها بسته‌های خودشان را هم می‌فروشند. در مهر ۱۴۰۵ بسته آرایش و پیرایش زنانه در دو آموزشگاه خصوصی تهران بین ۱۶٫۹ تا ۲۰٫۳ میلیون تومان قیمت داشت و یکی از آن‌ها هر ساعت کلاس خصوصی را ۱٫۵ میلیون تومان حساب می‌کرد. پیش از پرداخت بپرس بسته چند ساعت است، چند جلسه روی مدل زنده کار می‌کنی و آیا آموزشگاه تو را به آزمون فنی و حرفه‌ای معرفی می‌کند. ساعت کمتر از استاندارد یعنی بخشی از مهارت را باید بعدا در سالن یاد بگیری.

دوره آنلاین برای تئوری رنگ و شناخت مواد به کار می‌آید، اما دست با کار روی سر واقعی راه می‌افتد. اگر آنلاین شروع می‌کنی، برای بخش عملی هم برنامه داشته باش.

چند ماه طول می‌کشد؟

اگر هفته‌ای ۱۲ ساعت سر کلاس باشی، دوره ۳۲۳ ساعته حدود ۲۷ هفته، یعنی نزدیک شش ماه، طول می‌کشد. با سه واحد رنگ و مش، این زمان به حدود ۳۴ هفته می‌رسد. بعد از کلاس هم معمولا چند ماه کار کنار یک آرایشگر باتجربه لازم است تا سرعت دستت به اندازه سالن برسد.

بیشتر آرایشگرهای زنانه حقوق ثابت ماهانه نمی‌گیرند. در آگهی‌های تهران، رایج‌ترین شیوه همکاری درصدی است: آرایشگر از هر خدمتی که انجام می‌دهد سهمی می‌برد و سالن باقی را برای اجاره، مواد و هزینه‌ها نگه می‌دارد. شیوه دیگر اجاره صندلی یا میز است؛ آرایشگر با مشتری‌های خودش در سالن دیگری کار می‌کند و ماهانه اجاره ثابت می‌دهد.

دستورالعمل وزارت کار درباره کار درصدی و اجاره میز

معاونت روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در نامه‌ای به تاریخ ۲۰ خرداد ۱۴۰۵ «دستورالعمل تشخیص روابط کاری در صنف آرایشگران و سایر مشاغل مشابه» را برای اتحادیه آرایشگران زنانه تهران فرستاد. بر پایه ماده ۳ آن، دو نوع قرارداد کتبی «کار مستقل» شمرده می‌شوند و زیر قانون کار نیستند: قرارداد اجاره محل یا میز کار، و قراردادی که در آن آرایشگر پول خدماتش را خودش می‌گیرد و با توافق، سهم ثابت یا متغیری از آن را در برابر امکانات سالن به صاحب سالن می‌دهد. در این دو نوع، صاحب سالن تکلیف حقوق و مزایای قانون کار را ندارد.

همکاری درصدی رایج، که مشتری پول را به سالن می‌دهد و سالن سهم آرایشگر را می‌پردازد، در این دو نوع نیست. در این حالت، یا وقتی قرارداد کتبی در کار نیست، مرجع حل اختلاف کار نشانه‌ها را می‌سنجد: آیا آرایشگر کد صنفی یا اظهارنامه مالیاتی دارد، پول خدمات را مشتری به چه کسی می‌دهد، ابزار و مواد مال کیست، نرخ را چه کسی تعیین می‌کند، مشتری را چه کسی می‌آورد و هزینه‌هایی مثل آب، برق و مالیات با کیست. اگر رابطه کارگری ثابت شود، همه حقوق و مزایای قانون کار بر عهده صاحب سالن است. اتحادیه از هر دو طرف خواسته قرارداد را مکتوب کنند.

سالن خودت

سالن خودت یعنی جواز، اجاره مغازه، تجهیزات، مالیات و بیمه. در عوض نرخ و ساعت کار با خودت است و می‌توانی صندلی اجاره بدهی. اتحادیه آرایشگران زنانه تهران فهرست سالن‌های دارای پروانه را روی سایتش گذاشته تا مشتری پیش از رفتن بررسی کند و فرمی هم برای گزارش واحدهای بدون پروانه دارد. بنابراین آرایشگری که مشتری ثابت پیدا کرده، دیر یا زود باید بین ماندن در سالن دیگران و گرفتن جواز یکی را انتخاب کند.

سالن‌های زنانه تهران بیشتر در سایت‌های آگهی محلی نیرو می‌گیرند. در ۱۹۰ آگهی استخدام آرایشگر زنانه در تهران که ۲۹ و ۳۰ مهر ۱۴۰۵ خواندیم، ۱۶۳ آگهی در همان مهر منتشر شده بود. شیوه پرداخت را خود آگهی‌دهنده انتخاب کرده بود: ۶۱ آگهی درصدی، ۶۴ توافقی، ۶۰ ماهانه و ۵ روزانه. ۶۰ آگهی هم اجاره صندلی یا لاین را کنار همکاری درصدی پیشنهاد داده بودند.

دستیار رنگ و کراتین، پرتکرارترین در ورودی

۶۰ آگهی برای دستیار، کارآموز یا وردست بود؛ بیشترشان دستیار رنگ و مش یا دستیار کراتین. ۲۷ آگهی مبلغ دستمزد را در فیلد خودش نوشته بودند. میانه بازه ۱۸ آگهی دستیار ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان در ماه بود و میانه کف بازه ۷ آگهی آرایشگر باتجربه ۳۰ میلیون تومان. این‌ها ادعای کارفرما هستند، نه دریافتی واقعی؛ مثلا یک آگهی رنگ‌کار حرفه‌ای عدد ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیون را نوشته بود.

سهم درصد، سن و مشتری

فقط دو آگهی سهم درصد را با عدد نوشته بودند و در هر دو سهم آرایشگر کوتاهی ۶۰ درصد و سهم سالن ۴۰ درصد بود؛ یکی از آن‌ها برای رنگ و مش سهم سالن را بیشتر گذاشته بود، چون همه مواد با سالن بود. ۱۵ آگهی سقف سن نوشته بودند که میانه آن ۳۰ سال بود و چند سالن صریحا آرایشگر «دارای مشتری» می‌خواستند. ۱۴۵ آگهی جنسیت را «خانم» زده بودند و بقیه آن را خالی گذاشته یا «فرقی نمی‌کند» انتخاب کرده بودند.

درآمد آرایشگری زنانه بیشتر از هر چیز به تعداد مشتری و تخصص بسته است. رنگ، مش و کراتین چند برابر کوتاهی قیمت دارند و آرایشگری که در یکی از این‌ها شناخته شود، با همان تعداد ساعت درآمد بیشتری می‌سازد.

گزارش حقوق: دریافتی و درخواستی

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق، آرایشگرها در کل کشور در پایان ۱۴۰۴ میانه ۲۴ میلیون تومان خالص در ماه گرفته‌اند و نیمه میانی آن‌ها بین ۱۶ تا ۳۸ میلیون. همین گروه برای ۱۴۰۵ میانه ۳۲ میلیون تومان، بین ۲۳ تا ۵۴ میلیون، خواسته‌اند. این گزارش آرایشگرهای زن و مرد را با هم آورده، فقط ۴۰ پاسخ‌دهنده دارد و عدد جدای تهران یا سابقه ندارد؛ پس آن را یک تخمین کلی بخوانید.

آگهی‌های تهران چه نوشته‌اند؟

در آگهی‌های مهر ۱۴۰۵، میانه بازه دستمزد دستیار رنگ و کراتین ۱۵ تا ۲۰ میلیون تومان بود و آرایشگر باتجربه از حدود ۳۰ میلیون شروع می‌شد. برای کار درصدی عددی در کار نیست: درآمد هر ماه به مشتری‌های همان ماه و سهمی که در قرارداد آمده بستگی دارد.

چه چیزی درآمد را بالا می‌برد؟

• تخصص در رنگ، مش و کراتین به جای کوتاهی تنها
• مشتری ثابت که با تو از سالنی به سالن دیگر می‌آید
• سهم بیشتر در قرارداد درصدی یا رفتن به سمت اجاره میز
• محله سالن و نرخ خدمات آن