ودینگ پلنر: کار برنامه ریز عروسی، دستمزد هر مراسم و راه شروع

آموزش ودینگ پلنر با یک دوره نزدیک‌ترین شکل رسمی را در فنی و حرفه‌ای دارد: دوره برنامه‌ریز جشن‌ها و تشریفات ۱۲۰ ساعت است و شهریه حضوری آن در آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵ حدود ۳۰٫۸۰ میلیون تومان بود. دوره طراح مراسم و جشن ۱۹۰ ساعت و حدود ۲۵٫۵۴ میلیون تومان است و سفره‌آرای مجالس ۳۰۰ ساعت و حدود ۲۳٫۱۳ میلیون تومان. نسخه مجازی هر دوره حدود ۲۰ درصد ارزان‌تر است.

لازم نیست همه را با هم بگذرانید. ترتیب منطقی این است: اول دوره برنامه‌ریزی و تشریفات، چون ستون کار است؛ بعد یکی از دوره‌های طراحی، اگر می‌خواهید دکور را خودتان بچینید؛ و در کنار هر دو، کار عملی به‌عنوان دستیار در چند مراسم واقعی. دوره‌های کوتاه خصوصی با نام دوره ودینگ پلنر هم هست؛ پیش از ثبت‌نام بپرسید چند ساعت است، چه کسی درس می‌دهد و آیا در یک مراسم واقعی کار عملی دارید یا نه. مدرک به تنهایی مشتری نمی‌آورد؛ نمونه‌کار و معرفی زوج‌های قبلی می‌آورد.

مهارت‌هایی که هیچ دوره‌ای کامل یاد نمی‌دهد: نوشتن قرارداد ساده و روشن، نگه داشتن بودجه در یک جدول، آرام ماندن وقتی دو خانواده سر یک جزئیات اختلاف دارند و گفتن «نه» به خواسته‌ای که با بودجه جور نیست.

ودینگ پلنر یا برنامه‌ریز عروسی نماینده زوج است، نه نماینده تالار. تالار و شرکت تشریفات خدمات خودشان را می‌فروشند: سالن، غذا، گل یا موزیک. ودینگ پلنر از طرف عروس و داماد کار می‌کند، بودجه را با آن‌ها می‌بندد، بین چند تالار و عکاس و آرایشگاه مقایسه می‌کند و بعد مراقب است هر کدام همان چیزی را تحویل بدهند که در قرارداد آمده است.

در ایران این دو نقش اغلب قاطی می‌شوند. خیلی از صفحه‌هایی که با نام ودینگ پلنر کار می‌کنند، در واقع بخش فروش یک باغ تالار یا یک آتلیه‌اند. این بد نیست، ولی کسی که می‌خواهد مستقل کار کند باید از اول بداند کدام را می‌سازد: برنامه‌ریز مستقلی که از زوج دستمزد می‌گیرد، یا هماهنگ‌کننده‌ای که حقوق و پورسانت را از مجموعه می‌گیرد.

سه شکل همکاری با زوج

• برنامه‌ریزی کامل: از چند ماه قبل همه کار با برنامه‌ریز است؛ بودجه، انتخاب تالار، طراحی تم، قرارداد با همه عوامل و اجرای شب مراسم.
• برنامه‌ریزی بخشی: زوج خودش تالار یا آتلیه را گرفته و برنامه‌ریز بقیه کارها و هماهنگی هفته‌های آخر را برعهده می‌گیرد.
• هماهنگی روز مراسم: برنامه‌ریز چند روز قبل وارد می‌شود، برنامه دقیقه به دقیقه را می‌نویسد و شب عروسی مدیر صحنه است.

کار تازه‌کارها معمولا از شکل سوم شروع می‌شود، چون هم سبک‌تر است و هم به شبکه بزرگی از پیمانکارها نیاز ندارد. برنامه‌ریزی کامل وقتی ممکن می‌شود که برنامه‌ریز چند تالار، عکاس، گل‌آرا و پذیرایی مطمئن را بشناسد و بتواند پاسخ کیفیت کارشان را بدهد.

یعنی روی یک صورت‌حساب ۴۰۰ میلیونی، دستمزد ۵ تا ۲۴ میلیونی برنامه‌ریز حدود ۱ تا ۶ درصد است. اگر کسی واقعا ۲۰ تا ۳۰ درصد بودجه را بگیرد، روی همین عروسی ۸۰ تا ۱۲۰ میلیون تومان می‌شود؛ عددی که فقط برنامه‌ریزهای شناخته‌شده با مراسم‌های بزرگ می‌توانند بخواهند و تازه‌کار نباید با آن حساب کند. هزینه‌های جانبی هم جدا حساب می‌شود: ورودی تالار در شمال شهر ۴۰ تا ۱۲۰ میلیون و گل‌آرایی از ۴۰ میلیون تومان به بالا بود.

این مقایسه برای برنامه‌ریز دو درس دارد. اول اینکه زوج بیشتر پولش را به تالار می‌دهد و ارزش برنامه‌ریز در این است که این پول درست خرج شود؛ برنامه‌ریزی که با یک مقایسه خوب ده‌ها میلیون صرفه‌جویی کند، دستمزدش را توجیه کرده است. دوم اینکه قیمت‌ها ثابت نمی‌مانند. رئیس اتحادیه تالارهای پذیرایی و تجهیز مجالس تهران در شهریور ۱۴۰۵ گفت هزینه هر نفر که امروز ۷۰۰ هزار تومان بسته می‌شود، ممکن است دو ماه بعد به ۱٫۲ میلیون تومان برسد و برای همین بعضی قراردادها به نرخ روز بسته می‌شوند. ۱۰ درصد مالیات بر ارزش افزوده هم به صورت‌حساب اضافه می‌شود. برنامه‌ریز باید این دو را از روز اول به زوج بگوید.

شغلی با نام ودینگ پلنر در فهرست رسته‌های صنفی پیدا نکردیم. رئیس اتحادیه تالارهای پذیرایی و تجهیز مجالس تهران در ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ گفت عنوان صنفی این بخش «فعالیت‌های خدماتی مجالس جشن» است و برای سالن‌های عقد هم ضابطه مشخص تعریف شده است. یعنی کسی که دفتر یا مجموعه تشریفات باز می‌کند، باید پروانه کسب بگیرد؛ درخواست پروانه از درگاه ملی مجوزها ثبت می‌شود و اتحادیه همان رسته آن را بررسی می‌کند.

همین مصاحبه نشان می‌دهد چرا این موضوع برای برنامه‌ریز مهم است:

• به برآورد اتحادیه، حدود ۹۵ درصد سالن‌های عقد تهران جواز ندارند و بعضی در خانه‌های مسکونی کار می‌کنند.
• بخش زیادی از شکایت‌های اتحادیه درباره تشریفات بدون مجوز است؛ در یک پرونده ۵۰۰ میلیون تومان و در پرونده دیگر حدود یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان بیعانه داده شده بود و روز مراسم باغ یا غذا آماده نبود.
• اتحادیه گفته مجوز آتلیه فقط برای عکاسی و فیلم‌برداری است، نه برای بستن قرارداد اجرای کامل مراسم.
• توصیه اتحادیه به خانواده‌ها این است که پیش از هر پرداخت یا امضا، از اتحادیه بپرسند مکان یا مجموعه جواز معتبر دارد یا نه.

برای برنامه‌ریز تازه‌کار نتیجه روشن است: تا وقتی دفتر و پروانه ندارید، پول زوج را برای پرداخت به عوامل پیش خودتان نگه ندارید. بگذارید زوج مستقیم با تالار و عوامل دارای مجوز قرارداد ببندد و قرارداد شما فقط درباره دستمزد و کارهای خودتان باشد. اگر می‌خواهید خودتان بسته کامل بفروشید، اول تکلیف پروانه کسب را با اتحادیه همان شهر روشن کنید. پرسیدن مجوز هر تالار پیش از بیعانه، کاری است که زوج‌ها از برنامه‌ریز انتظار دارند.

در آبان ۱۴۰۵ آگهی‌های دو سایت را خواندیم: ۸۷ آگهی یک سایت آگهی محلی در تهران با جستجوی ودینگ پلنر، برنامه‌ریز عروسی، تشریفات عروسی و تشریفات مجالس، و ۱۳۵ آگهی یک سایت کاریابی در کل کشور با کلمه‌های عروسی، ودینگ و مراسم. در این ۲۲۲ آگهی حتی یک آگهی با عنوان ودینگ پلنر یا برنامه‌ریز عروسی نبود.

از ۸۷ آگهی تهران، ۴۲ آگهی خدمات بود، یعنی تالار، باغ، تشریفات و کرایه ظروف که به زوج‌ها پکیج می‌فروختند، و ۴۵ آگهی استخدام. از این ۴۵ آگهی، ۳۲ آگهی نیروی خدماتی و نظافت در شرکت‌ها بود. کار نزدیک به برنامه‌ریزی عروسی فقط در پنج آگهی دیده شد و همه در خود تالار، باغ یا مجموعه عقد:

• مدیر اجرایی و هماهنگی مراسم عروسی در یک عمارت عقد و عروسی شمال تهران: جذب مشتری و بستن قرارداد، هماهنگی عوامل و حضور کامل روز مراسم؛ حقوق پایه و پورسانت، فقط خانم و بدون نیاز به سابقه.
• کارشناس تشریفات و هماهنگی در یک مجموعه عقد در تهران: ارتباط با زوج‌ها و همراهی در اجرای مراسم، ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان، ترجیحا آقا و ۲۸ تا ۳۸ ساله.
• مدیر تشریفات باغ تالار در شهریار: ۳۵ تا ۶۰ میلیون تومان، یعنی پایه ۴۰ میلیون و پورسانت هر مراسم که به گفته آگهی به‌طور میانگین ۲۰ تا ۳۰ میلیون در ماه است؛ دست‌کم ۳۰ ساله با یک سال سابقه تالار.
• کارشناس فروش خدمات مجالس در یک مجموعه باغ در البرز: مشاوره به عروس و داماد، بازدید باغ و تالار و پیگیری تا قرارداد؛ حقوق ثابت و پورسانت با آموزش کامل در شروع کار.
• منشی و دستیار دفتر تشریفات مجالس در تهران: کار دفتری و هماهنگی عروس و دامادها، چهار روز در هفته.

پس استخدام ودینگ پلنر به این نام تقریبا وجود ندارد. در عمل، راه ورود همین نقش‌های هماهنگی و فروش در مجموعه‌های عروسی است: پایه کم، پورسانت از هر قرارداد و یادگرفتن کار از نزدیک. بیشتر برنامه‌ریزهای مستقل بعد از چند فصل کار در همین جاها، با شبکه‌ای از عوامل جدا می‌شوند.

چرا عدد حقوق از گزارش‌های حقوق نمی‌آوریم؟ گزارش‌های معتبر حقوق برای برنامه‌ریز عروسی گروه جدا ندارند و نزدیک‌ترین گروه‌ها، مثل روابط عمومی، کار کارمندی با حقوق ثابت‌اند. برنامه‌ریز مستقل حقوق ندارد و از هر مراسم دستمزد می‌گیرد؛ گذاشتن حقوق یک شغل دیگر به جای درآمد او گمراه‌کننده است. برای همین فقط عددهای خود این کار را آورده‌ایم.

درآمد برنامه‌ریز مستقل یک ضرب ساده است: تعداد مراسم در ماه ضرب در دستمزد هر مراسم، منهای هزینه رفت‌وآمد، تلفن، تبلیغ و دستیار. با دستمزد ۵ تا ۲۴ میلیون تومانی بازار تهران، کسی که در یک ماه دو مراسم کوچک دارد، پیش از کم کردن هزینه‌ها حدود ۱۰ میلیون تومان درآمد دارد، یعنی کمتر از حداقل حقوق؛ و کسی که با نام شناخته‌شده چند مراسم کامل در ماه می‌گیرد، چند برابر آن. این مثال حساب است، نه وعده؛ تعداد مراسم را شبکه معرف‌ها تعیین می‌کند و ماه به ماه فرق دارد.

راه دوم، کار در یک مجموعه عروسی است. آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ برای کارشناس تشریفات و هماهنگی ۳۵ تا ۴۰ میلیون تومان و برای مدیر تشریفات باغ تالار ۳۵ تا ۶۰ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند که بخشی از آن پورسانت هر مراسم بود. بازار هم کوچک‌تر شده است: در ۱۴۰۴ بیش از ۴۳۰ هزار ازدواج ثبت شد و اتحادیه تالارهای تهران در شهریور ۱۴۰۵ از کم شدن شمار مراسم به خاطر هزینه‌ها گفت. چیزی که درآمد را بالا می‌برد، تخصص در مراسم کوچک و کم‌هزینه، شبکه عوامل مطمئن و معرفی زوج‌های راضی است.