مهندس دواپس: کار روزانه، مهارت‌هایی که آگهی‌ها می‌خواهند و حقوق هر سطح

معیار، تعداد دوره نیست. وقتی کاری را که در یک سطح یاد گرفته‌ای روی سرور خودت و بدون نگاه کردن به آموزش تکرار کنی، آماده سطح بعدی هستی. فهرست دوره‌های هر سطح و آموزشگاه‌هایی که آن‌ها را برگزار می‌کنند در بخش مسیر دوره همین صفحه دیده می‌شود.

کار دواپس در یک جمله: هر تغییری که برنامه‌نویس در کد می‌دهد، بدون دخالت دستی ساخته شود، آزمایش شود و روی سرور برسد، و اگر چیزی خراب شد، تیم زود بفهمد و زود برگردد. مهندس دواپس صاحب همین مسیر است. او خودش محصول را نمی‌نویسد، ولی کارخانه‌ای را می‌سازد که محصول از آن بیرون می‌آید.

در شرکت‌های ایرانی این کار معمولا پنج بخش دارد:

• خط انتشار (CI/CD): نوشتن و نگهداری پایپ‌لاین‌هایی که با هر تغییر در مخزن کد اجرا می‌شوند؛ ۱۲۷ آگهی از ۱۴۲ آگهی آبان ۱۴۰۵ این را خواسته بودند.
• کانتینر و کوبرنتیز: بسته‌بندی سرویس‌ها در ایمیج داکر و اجرای آن‌ها روی کلاستر کوبرنتیز.
• زیرساخت با کد: ساختن و تنظیم سرورها با Ansible یا Terraform به جای کلیک و دستور دستی؛ ۹۸ آگهی (۶۹٪).
• پایش و هشدار: راه انداختن Prometheus، Grafana و جمع‌آوری لاگ تا خرابی پیش از شکایت کاربر دیده شود.
• رسیدگی به حادثه: وقتی سرویس از دسترس خارج می‌شود، پیدا کردن علت و نوشتن گزارش تا تکرار نشود؛ ۶۶ آگهی (۴۶٪) از رسیدگی به حادثه یا تحلیل علت ریشه‌ای نوشته بودند.

فرقش با ادمین سیستم و برنامه‌نویس بک اند

ادمین سیستم سرورها را سالم نگه می‌دارد و بیشتر کارش نگهداری است. برنامه‌نویس بک اند منطق محصول را می‌نویسد. مهندس دواپس بین این دو می‌ایستد: مثل ادمین با لینوکس و شبکه کار می‌کند و مثل برنامه‌نویس با Git و کد. برای همین بیشتر کسانی که به این شغل می‌رسند از یکی از همین دو جا آمده‌اند و آگهی‌ها هم معمولا سابقه می‌خواهند، نه فقط دوره.

روز مهندس دواپس به اندازه شرکت و بلوغ تیمش بستگی دارد. تصویر زیر از کنار هم گذاشتن شرح وظایف آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ ساخته شده است، نه از یک شرکت خاص:

• صبح، نگاه به داشبوردها: اول هشدارهای شب، مصرف دیسک و حافظه و خطاهای سرویس‌ها در Grafana و لاگ‌ها مرور می‌شود. ۸۵٪ آگهی‌ها ابزار پایش خواسته بودند.
• پیش از ظهر، پایپ‌لاین شکسته: برنامه‌نویسی خبر می‌دهد که ساخت نسخه‌اش در GitLab CI متوقف شده است. علت ممکن است یک وابستگی دانلودنشده، کمبود فضای رانر یا تستی باشد که فقط روی سرور خطا می‌دهد.
• ظهر، ایمیج و انتشار: نوشتن یا کوچک‌کردن Dockerfile یک سرویس تازه و ساختن Chart آن با Helm. داکر در ۸۵٪ آگهی‌ها بود.
• بعدازظهر، تغییر در کلاستر: بالا بردن نسخه یک سرویس روی کوبرنتیز، اضافه کردن نود یا جابه‌جایی منابع؛ اگر انتشار تازه خطا داد، برگرداندن نسخه قبلی.
• عصر، خودکارسازی: کاری که این هفته سه بار دستی انجام شده، به اسکریپت Bash یا Python یا نقش Ansible تبدیل می‌شود.
• شب، آنکال: در شرکت‌هایی که سرویس شبانه‌روزی دارند، یک نفر به نوبت پاسخگوی هشدارهای فوری است. ۲۶ آگهی (۱۸٪) آنکال یا پاسخگویی بیرون از ساعت اداری را صریح نوشته بودند.

بخش زیادی از روز به نوشتن مستند و هماهنگی با تیم‌ها می‌گذرد: ۵۹ آگهی مستندسازی و ۸۶ آگهی کار تیمی را جزو شرط‌ها آورده بودند. کسی که فقط با سرور راحت است و حوصله توضیح دادن به برنامه‌نویس را ندارد، در این شغل اذیت می‌شود.

آگهی‌های دواپس استخدام بیشتر برای کسی است که یک بار این کار را در محیط واقعی انجام داده باشد. از ۵۴ آگهی که سابقه را با عدد نوشته بودند، میانه حدود ۳ سال بود و «۳ سال» به تنهایی ۲۴ بار آمده بود. فقط ۷ آگهی عنوان جونیور یا کارآموز داشتند.

مهارت‌هایی که بیشتر از همه تکرار شده بودند: CI/CD در ۸۹٪ آگهی‌ها، داکر ۸۵٪، کوبرنتیز ۸۵٪، ابزار پایش ۸۵٪، لینوکس ۸۲٪ و زیرساخت با کد (Ansible یا Terraform) ۶۹٪. بعد از این‌ها GitLab ۶۲٪، Bash ۵۸٪، Prometheus ۵۸٪، Python ۵۶٪ و ELK ۵۴٪ بودند. زبان Go فقط در ۱۸٪ آگهی‌ها آمده بود و انگلیسی را تنها ۴ آگهی صریح نوشته بودند، هرچند بیشتر آگهی‌های ارشد خودشان به انگلیسی نوشته شده بودند.

شرط‌های دیگر: ۹۰٪ آگهی‌ها (۱۲۸ آگهی) شرط جنسیت نداشتند. ۴۹ آگهی (۳۵٪) پایان خدمت یا معافیت خواسته بودند و ۵۹ آگهی (۴۲٪) سقف سن داشتند، بیشتر ۳۵ سال (۲۰ آگهی) و ۴۰ سال (۲۰ آگهی). ۵۹ آگهی رشته کامپیوتر یا فناوری اطلاعات را نام برده بودند و ۸۳ آگهی اصلا رشته‌ای ننوشته بودند.

در آموزش‌های خارجی، دواپس یعنی کار با کنسول AWS، Azure یا Google Cloud. آگهی‌های ایرانی تصویر دیگری نشان می‌دهند: فقط ۱۴ آگهی از ۱۴۲ (۱۰٪) یکی از ابرهای خارجی یا Hetzner را نام برده بودند و ۵ آگهی ابرهای داخلی را. در مقابل ۳۳ آگهی مجازی‌سازی (VMware، Proxmox، KVM یا OpenStack) و ۱۸ آگهی سرور خود شرکت یا دیتاسنتر را خواسته بودند. یعنی بیشتر مهندس‌های دواپس در ایران کوبرنتیز را روی سرورهایی بالا می‌آورند که شرکت خودش اجاره یا خریده است.

تحریم در کار روزانه چه شکلی دارد؟

• ایمیج و بسته‌ها: Docker Hub سال‌هاست درخواست‌های آی‌پی ایران را محدود می‌کند. برای همین شرکت‌های ابری داخلی نسخه آینه (میرور) Docker Hub راه انداخته‌اند و تیم‌ها رجیستری خصوصی خودشان را نگه می‌دارند. ۱۷ آگهی Harbor، Nexus یا رجیستری خصوصی را نام برده بودند.
• مخزن کد: گیت‌هاب با مجوز وزارت خزانه‌داری آمریکا برای ساکنان ایران باز است، هم حساب رایگان و هم پولی، ولی پرداخت از ایران ممکن است بسته شود. قاعده تجاری GitLab صدور نرم‌افزارش به ایران را بدون مجوز دولت آمریکا مجاز نمی‌داند. با این حال GitLab پرتکرارترین ابزار کد در آگهی‌هاست (۶۲٪) و بیشتر روی سرور خود شرکت نصب شده است.
• قطع اینترنت: از ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۶ خرداد ۱۴۰۵ اینترنت بین‌الملل تقریبا قطع بود. تیمی که همه ایمیج‌ها، بسته‌ها و ابزارهایش را داخل شبکه خودش نگه داشته بود، در این مدت هم می‌توانست نسخه تازه منتشر کند.
• ابر داخلی: شرکت‌های ابری ایرانی سرور ابری، کوبرنتیز آماده و رانر CI می‌فروشند. یکی از بزرگ‌ترین آن‌ها، آروان‌کلاد، از خرداد ۱۴۰۲ در فهرست تحریم وزارت خزانه‌داری آمریکاست.

نتیجه برای کسی که یاد می‌گیرد: مفهوم‌ها (کانتینر، شبکه، ذخیره‌سازی، مقیاس‌پذیری) همه‌جا یکی است، ولی بازار ایران بیشتر از کنسول ابرهای بزرگ، مهارت راه انداختن سرویس روی سرور خام، نگه داشتن آینه و رجیستری داخلی و کار با شبکه را می‌سنجد. حساب آزمایشی ابرهای خارجی برای تمرین مفهوم‌ها خوب است، ولی رزومه را پروژه‌ای می‌سازد که روی سرور خودت بالا آمده باشد.

با ۷ آگهی جونیور در برابر ۵۲ آگهی کارشناس ارشد، ورود مستقیم از دوره به عنوان «مهندس دواپس» سخت است. سه راه رایج‌تر است:

• از ادمین لینوکس یا شبکه: کسی که سرور نگه می‌دارد، با یاد گرفتن داکر، CI و Ansible قدم به قدم کارهای دواپس تیمش را به عهده می‌گیرد.
• از برنامه‌نویسی بک اند: برنامه‌نویسی که پایپ‌لاین و داکر پروژه خودش را می‌نویسد، طبیعی‌ترین نامزد دواپس همان شرکت است.
• از کارآموزی: چند آگهی جونیور و کارآموز هست، ولی حقوقشان پایین است: یک آگهی کارآموزی در تهران ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان پیشنهاد داده بود که از حداقل دستمزد کمتر است، و دو آگهی جونیور ۲۰ تا ۳۰ میلیون در قم و ۳۰ تا ۵۰ میلیون در تهران.

مدرک بین‌المللی لازم است؟

فقط ۲۵ آگهی از ۱۴۲ (۱۸٪) مدرکی را نام برده بودند و بیشترشان آن را «مزیت» نوشته بودند، نه شرط. هر مدرک جای خودش را در راه دارد:

• LPIC-1 یا RHCSA برای لینوکس، قدم اول: LPIC-1 دو آزمون ۹۰ دقیقه‌ای دارد و ۵ سال اعتبار. LPIC یا RHCE در ۱۷ آگهی (۱۲٪) آمده بود.
• CKA برای کوبرنتیز، بعد از کار عملی: ۴۴۵ دلار، آزمونی عملی و دو ساعته با ۲ سال اعتبار. CKA، CKAD یا CKS در ۸ آگهی (۶٪) آمده بود.
• مدرک‌های ابری AWS، سطح سوپرحرفه‌ای: ۱۰۰ تا ۳۰۰ دلار با ۳ سال اعتبار؛ ابر خارجی در ۱۴ آگهی (۱۰٪) آمده بود.

AWS برای آزمون مدرک هویتی می‌خواهد که اقامت در کشوری بدون تحریم را نشان دهد و برگزارکننده بسیاری از آزمون‌های بین‌المللی از ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ برخی آزمون‌ها را برای ساکنان ایران متوقف کرده است. پیش از پرداخت، شرایط کشور را در صفحه رسمی همان آزمون بخوانید.

نمونه کاری که کارفرما می‌خواهد ببیند

یک مخزن Git که در آن یک سرویس کوچک با Dockerfile، پایپ‌لاین CI، فایل‌های Helm یا Compose، نقش Ansible برای ساختن سرور، داشبورد Grafana و یک README کوتاه که توضیح می‌دهد چرا هر تصمیم گرفته شده است. یک آزمایشگاه خانگی با دو یا سه ماشین مجازی برای ساختن این پروژه کافی است. در مصاحبه بیشتر از تعریف ابزارها، می‌پرسند وقتی چیزی خراب شد چه کردی.

بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، کارشناس دواپس و SRE در تهران در پایان ۱۴۰۴ میانه ۴۰ میلیون تومان خالص در ماه دریافت می‌کرد و نیمی از این گروه بین ۳۲ تا ۴۹ میلیون. همین افراد برای ۱۴۰۵ میانه ۵۹ میلیون (۴۷ تا ۶۹) درخواست کرده بودند. در کلان‌شهرهای دیگر دریافتی کارشناس ۳۱ میلیون (۲۶ تا ۳۹) و درخواست ۴۴ میلیون (۳۷ تا ۵۶) بود. در سطح کارشناس ارشد و مدیر در کل کشور، میانه دریافتی ۶۰ میلیون (۴۸ تا ۶۸) و درخواست ۸۵ میلیون (۷۱ تا ۹۶) بود. عددهای کلان‌شهرها و سطح ارشد نمونه کمتری دارند.

پیشنهاد آگهی‌های آبان ۱۴۰۵

فقط ۲۵ آگهی از ۱۴۲ عدد حقوق نوشته بودند. میانه کف و سقف آگهی‌های سطح کارشناس ۴۷٫۵ تا ۷۰ میلیون تومان بود (۱۴ آگهی) و سطح کارشناس ارشد ۷۰ تا ۱۱۰ میلیون (۹ آگهی). آگهی‌های استان تهران ۵۵ تا ۸۵ میلیون و آگهی‌های بیرون از تهران ۲۵ تا ۳۵ میلیون پیشنهاد داده بودند. بالاترین پیشنهاد ۱۲۰ تا ۱۶۰ میلیون بود. آگهی‌ها نمی‌نویسند عدد خالص است یا ناخالص؛ پس آن را مستقیم با دریافتی خالص جدول مقایسه نکن.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

سطح و سابقه بیشترین اثر را دارد: میانه دریافتی سطح ارشد در کل کشور ۲۰ میلیون تومان بیشتر از کارشناس تهران است. بعد شهر، و بعد اینکه کوبرنتیز را در محیط واقعی اداره کرده باشی، نه فقط روی کلاستر آزمایشی. آنکال در بعضی شرکت‌ها جدا جبران می‌شود؛ پیش از امضای قرارداد درباره‌اش بپرس.