دوره تحلیلگر داده: چه یاد بگیریم، به چه ترتیب و با چه هزینه‌ای تا استخدام

سطح اول همان چیزی است که یک دوره خوب باید به تو بدهد. سطح دوم بیشتر در کار ساخته می‌شود و آگهی‌های کارشناس ارشد همین را می‌خواهند. در سطح سوم بعضی تحلیلگرها به سمت علم داده می‌روند و بعضی مدیر تیم تحلیل می‌شوند. در صفحه هر دوره، آموزشگاه‌هایی را که آن را برگزار می‌کنند می‌بینی.

تحلیلگر داده کسی است که سوال یک مدیر را به چند جدول و نمودار تبدیل می‌کند و در آخر یک جواب کوتاه و قابل اجرا می‌دهد. مدیر فروش می‌پرسد چرا فروش یک شهر در ماه گذشته افت کرد. تحلیلگر با SQL داده فروش، تخفیف‌ها و موجودی انبار را بیرون می‌کشد، ردیف‌های تکراری و ناقص را پاک می‌کند، ماه‌ها و شهرها را کنار هم می‌گذارد و می‌بیند افت از کدام کالا و کدام هفته شروع شد. بعد نتیجه را در سه جمله و یک نمودار به مدیر می‌گوید.

کارهای تکراری هفته

• گزارش‌های دوره‌ای: فروش روزانه، سفارش‌های هفتگی، شاخص‌های کلیدی ماه. بیشتر این‌ها بعد از چند هفته خودکار می‌شوند.
• نگه‌داری داشبورد: ۹۲ آگهی از ۱۱۳ آگهی آبان ۱۴۰۵ از ساختن یا نگه‌داری داشبورد حرف زده بودند.
• سوال‌های تازه: هر کمپین، تغییر قیمت یا محصول جدید یک سوال تازه است: اثر داشت یا نه؟
• کنترل کیفیت داده: عدد اشتباه در گزارش، اعتماد مدیر را از بین می‌برد؛ پس بخشی از وقت صرف پیدا کردن خطای داده می‌شود.

با چه کسانی کار می‌کند؟

تحلیلگر بیشتر روز با تیم‌های فروش، بازاریابی، مالی یا محصول حرف می‌زند، نه فقط با برنامه‌نویس‌ها. به همین دلیل مهارت گوش دادن به سوال و ساده گفتن جواب، کم‌اهمیت‌تر از نوشتن کوئری نیست. کارشناس هوش تجاری بیشتر روی ساختار داده و داشبوردهای سازمانی کار می‌کند و دانشمند داده مدل پیش‌بینی می‌سازد؛ تحلیلگر داده جایی بین سوال کسب‌وکار و داده خام می‌ایستد.

از ۱۲۶ آگهی که عنوانشان تحلیل داده یا دیتا آنالیست داشت، ۱۳ آگهی را کنار گذاشتیم چون کار اصلی چیز دیگری بود؛ مثل متخصص هوش مصنوعی، دستیار مدیرعامل یا کارشناس صدور بیمه‌نامه. در ۱۱۳ آگهی باقی‌مانده، داشبورد در ۹۲ آگهی آمده بود، Power BI در ۸۳، SQL در ۸۱، اکسل در ۷۵، پایتون در ۶۵ و آمار در ۵۱ آگهی. ابزارهای کمتر رایج: متابیس ۲۸، کتابخانه pandas پایتون ۲۴، ETL و SSIS ۲۱، زبان DAX ۱۷، آزمون A/B ۱۶ و Tableau ۱۶ آگهی. ۱۷ آگهی کار با هوش مصنوعی را هم خواسته بودند و ۳۵ آگهی زبان انگلیسی را شرط کرده بودند.

سطح و سابقه

۷۷ آگهی سطح کارشناس و ۳۳ آگهی کارشناس ارشد بودند. ۴۳ آگهی عدد سابقه نوشته بودند: ۴ آگهی یک سال، ۱۱ آگهی دو سال، ۱۵ آگهی سه سال و ۱۳ آگهی چهار سال یا بیشتر. پس کسی که تازه از دوره بیرون آمده، با بیشتر این آگهی‌ها فاصله دارد و باید از آگهی‌های جونیور، کارآموزی یا کارهای گزارش‌گیری شروع کند.

رشته، شرکت و شرط‌ها

۷۱ آگهی رشته نوشته بودند: مهندسی صنایع ۴۸، کامپیوتر و فناوری اطلاعات ۴۷، ریاضی و آمار ۴۰، مدیریت ۲۴، اقتصاد ۸ و حسابداری ۵ آگهی؛ بیشتر آگهی‌ها چند رشته را با هم پذیرفته بودند. کارفرماها بیشتر شرکت‌های اینترنتی و فروشگاه آنلاین بودند (۲۶ آگهی)، بعد کالای مصرفی تندگردش (۱۸)، نرم‌افزار (۹)، دارو (۸)، کارخانه‌ها و شرکت‌های مالی (هر کدام ۷) و بیمه (۶). ۹۹ آگهی فرقی بین خانم و آقا نگذاشته بودند، ۵۳ آگهی پایان خدمت یا معافیت را برای آقایان شرط کرده بودند، ۶۹ آگهی سقف سن داشتند که رایج‌ترینش ۳۵ سال بود و فقط ۲ آگهی دورکاری داشتند.

در جدول بالا کوتاه‌ترین دوره ۴۴ ساعت و بلندترین مسیر ۳۲۷ ساعت است. ارزان‌ترین دوره ۱۱ میلیون تومان بود و گران‌ترین مسیر حدود ۴۷٫۷ میلیون. هزینه هر ساعت آموزش بین حدود ۱۳۰ تا ۳۱۰ هزار تومان فرق می‌کرد. یعنی قیمت کل به تنهایی چیزی نمی‌گوید؛ باید دید هر ساعت صرف چه چیزی می‌شود.

پنج سوال پیش از پرداخت

• چند ساعت SQL دارد؟ دوره‌ای که SQL را در چند جلسه تمام می‌کند، تو را برای آزمون استخدامی آماده نمی‌کند. در دوره ۱۰۳ ساعته، SQL و Power BI هر کدام ۲۰ ساعت بودند.
• پروژه با داده واقعی دارد؟ بپرس پروژه پایانی روی چه داده‌ای است و چه کسی آن را بررسی می‌کند. داده آماده و تمیز کلاس با داده شلوغ شرکت فرق دارد.
• ضبط می‌شود و تا کی در دسترس است؟ بوت‌کمپ پنج‌ماهه ویدیوی جلسه را تا ۱۰ روز بعد می‌دهد و دسترسی را یک سال نگه می‌دارد.
• شرط انصراف چیست؟ یکی از موسسه‌ها اگر تا پیش از جلسه دوم راضی نباشی ۸۰ درصد شهریه را برمی‌گرداند؛ بوت‌کمپ فقط تا روز معارفه انصراف می‌پذیرد و ۲٫۵ میلیون تومان کم می‌کند.
• وقت تمرین داری؟ بوت‌کمپ خودش گفته بود جدا از کلاس ۲۰ تا ۲۵ ساعت در هفته تمرین لازم است. اگر سر کار هستی، دوره کوتاه‌تر با سرعت خودت واقع‌بینانه‌تر است.

حضوری، زنده یا ویدیویی؟

دوره ویدیویی ارزان‌تر است ولی کسی تمرین تو را نمی‌بیند. کلاس زنده یا حضوری برای کسی که تنها پیش نمی‌رود بهتر است. دوره‌های فنی و حرفه‌ای جداجدا برگزار می‌شوند و نام تحلیلگر داده ندارند، ولی گواهی آن‌ها رسمی است و هر کدام را می‌شود جدا گذراند.

آگهی‌ها میانه سه سال سابقه خواسته بودند. کسی که سابقه ندارد باید چیزی نشان بدهد که جای سابقه را بگیرد: پروژه‌ای که از سوال شروع شده و به پیشنهاد رسیده است.

سه پروژه‌ای که در مصاحبه به کار می‌آید

• تحلیل فروش: داده فروش یک فروشگاه را بگیر و بگو کدام کالا و کدام ماه سود را بالا و پایین برده است. یک داشبورد Power BI با سه صفحه کافی است.
• ریزش مشتری: مشتری‌هایی را که دیگر خرید نکرده‌اند پیدا کن و با SQL نشان بده بعد از چند ماه می‌روند. این همان تحلیل کوهورت است که شرکت‌های اینترنتی می‌خواهند.
• یک آزمون ساده: دو نسخه یک صفحه یا دو قیمت را با داده نمونه مقایسه کن و بگو تفاوت واقعی است یا اتفاقی. ۱۶ آگهی آزمون A/B را نام برده بودند.

هر پروژه را با یک صفحه متن تمام کن: سوال چه بود، داده از کجا آمد، چه چیزی پیدا شد و چه پیشنهادی داری. مدیرها گزارش را می‌خوانند، نه کد را.

آزمون استخدامی معمولا چه شکلی است؟

معمولا یک آزمون SQL با چند سوال روی جدول‌های فروش یا کاربران، یک تمرین اکسل یا داشبورد و یک گفتگو درباره پروژه‌هایت است. در گفتگو بیشتر می‌پرسند چرا این نمودار را انتخاب کردی و اگر عدد عجیب دیدی چه کردی. تمرین با سوال‌های SQL آماده پیش از مصاحبه، کم‌هزینه‌ترین آمادگی است.

از کجا شروع کنم وقتی آگهی جونیور کم است؟

فقط ۴ آگهی از ۱۱۳ آگهی عنوان جونیور یا کارآموز داشتند. راه‌های نزدیک‌تر: کارآموزی در شرکت‌های اینترنتی، کار گزارش‌گیری در واحد فروش یا مالی همان شرکتی که در آن هستی، یا آگهی‌هایی که یک یا دو سال سابقه خواسته‌اند و پروژه خوب را جای سابقه می‌پذیرند. ۲۹ آگهی هم کمک‌هزینه دوره آموزشی را جزو مزایا نوشته بودند؛ یعنی بعد از استخدام هم یادگیری ادامه دارد.

گزارش‌های حقوق، تحلیلگر داده را جدا نمی‌سنجند و او را با کارشناسان گروه علوم داده و هوش مصنوعی یکجا حساب می‌کنند. پس عددهای دریافتی زیر مال همین گروه‌اند و برای تحلیلگر تازه‌کار کمی بالاترند. بر پایه گزارش‌های معتبر حقوق، میانه دریافتی خالص کارشناس این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۳۵ میلیون تومان در ماه بود و نیمه میانی بین ۲۶ تا ۴۵ میلیون. در شهرهای بزرگ دیگر میانه ۲۵ میلیون و نیمه میانی ۲۰ تا ۳۶ میلیون بود. کارشناسان ارشد در کل کشور میانه ۵۰ میلیون دریافت می‌کردند.

درخواستی ۱۴۰۵ و پیشنهاد آگهی‌ها

همین کارشناسان برای ۱۴۰۵ در تهران میانه ۵۰ میلیون (۳۷ تا ۷۱) و در شهرهای بزرگ میانه ۳۷ میلیون (۲۸ تا ۵۱) درخواست کرده بودند؛ این عدد خواسته است، نه حقوقی که گرفته‌اند. از ۱۱۳ آگهی آبان ۱۴۰۵، ۲۰ آگهی بازه حقوق نوشته بودند و میانه کف و سقفشان ۵۰ تا ۶۵ میلیون تومان بود. ۱۵ آگهی سطح کارشناس میانه ۴۵ تا ۶۰ میلیون و ۵ آگهی کارشناس ارشد میانه ۷۰ تا ۱۰۰ میلیون پیشنهاد داده بودند. دو آگهی کف ۲۰ میلیون گذاشته بودند که از حداقل قانونی کمتر است. آگهی‌ها نمی‌گویند عدد خالص است یا ناخالص.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

• سابقه: فاصله میانه آگهی‌های کارشناس و ارشد حدود ۲۵ تا ۴۰ میلیون تومان است.
• شهر: میانه دریافتی تهران ۱۰ میلیون بیشتر از شهرهای بزرگ دیگر بود.
• صنعت: شرکت‌های اینترنتی و مالی بیشتر از کارخانه‌ها و فروشگاه‌ها عدد بالا نوشته بودند.
• ابزار: کسی که SQL را خوب بلد است و داشبورد سازمانی ساخته، به سطح ارشد نزدیک‌تر است.