راهنمای شغل · آبان ۱۴۰۵

کارشناس کشاورزی: کار در مزرعه و ترویج، استخدام و حقوق ۱۴۰۵

شغل
از گروه شغلی کشاورزی و تولید محصولات زراعی · خانواده‌ی کشاورزی، دام و محیط‌زیست
عنوان‌های دیگر: کارشناس تولید محصول

کارشناس کشاورزی با مدرک دانشگاهی کشاورزی کنار کشاورز می‌ایستد: خاک و گیاه را بررسی می‌کند، توصیه کود و سم می‌نویسد و برنامه کاشت را با او جلو می‌برد. در این صفحه می‌بینی این کار در شرکت نهاده، کشت و صنعت، مرکز جهاد کشاورزی و دفتر مشاور چه شکلی دارد، ۱۳۱ آگهی آبان ۱۴۰۵ چه خواسته‌اند و حقوقش چقدر است.

۱۳۱ آگهی
آگهی کشاورزی بدون دام و طیور، ۲ آبان ۱۴۰۵
۲۹ میلیون
میانه دریافتی خالص سطح کارشناس، پایان ۱۴۰۴
۲۸ آگهی
کار مستقیم با کشاورزان را در شرح کار نوشته بودند، آبان ۱۴۰۵

مسیر یادگیری کارشناس کشاورزی: از تشخیص در مزرعه تا امضای کارشناسی

دانشگاه پایه را می‌دهد؛ چیزی که شرکت‌ها و سازمان نظام مهندسی می‌سنجند، مهارت میدانی، دوره‌های ثبت‌شده و سابقه کار است.

از مدرک تا امضا: چهار پله با شرط و تاریخ

روی هر ایستگاه جاده بزن تا آن دوره را ببینی.

تازه نفسماهرسوپرحرفه‌ای
۱. اصول زراعتتازه نفسصفحه‌ی کامل این دوره

کل این مسیر را کجا بخوانم؟

در حال بارگذاری…

فقط چند دوره را می‌خواهی؟ روی هر ایستگاه جاده بزن و «صفحه‌ی کامل این دوره» را باز کن؛ آموزشگاه‌های همان یک دوره آنجا هستند.

  1. ۱

    تازه‌نفس: خواندن مزرعه

    اصول زراعت، فیزیولوژی گیاه، خاک‌شناسی، گیاه‌پزشکی پایه و آمار ساده. هدف این است که بتوانی علت زردی یا ضعف یک مزرعه را حدس بزنی و بدانی برای تایید آن چه نمونه‌ای لازم است.

  2. ۲

    ماهر: نسخه دقیق و قابل دفاع

    تغذیه گیاه و برنامه کودی، مدیریت تلفیقی آفات، آبیاری قطره‌ای و بارانی و آمادگی برای عضویت و پروانه نظام مهندسی. در این مرحله توصیه‌ات باید مقدار، زمان و فاصله تا برداشت را داشته باشد.

  3. ۳

    سوپرحرفه‌ای: داده و مشاوره

    کشاورزی دقیق، سنجش از دور و پهپاد، مدیریت پروژه و مهارت مشاوره حرفه‌ای. با سابقه کافی می‌توانی ناظر، مشاور دارای رتبه یا بعد از پنج سال سابقه، داوطلب کارشناسی رسمی دادگستری شوی.

پله اول، مدرک: طبق قانون ۱۳۸۰، کارشناسی در یک رشته کشاورزی یا مرتبط حداقل لازم برای عضویت مهندسی است. کاردان‌ها در کانون کاردان‌ها عضو می‌شوند.

پله دوم، عضویت و مهارت‌آموزی: در راهنمای ۱۴۰۴ استان فارس، کسی که سابقه کار ندارد باید پیش از پروانه مشاور، مهارت‌آموزی را در مراکز تاییدشده سازمان بگذراند. دوره‌ها فقط وقتی امتیاز دارند که از سامانه آموزش خود سازمان گواهی بگیرند.

پله سوم، پروانه اشتغال و رتبه: با مستند کار، دوره‌ها و سوابق کارآموزی درخواست از درگاه ملی مجوزها ثبت می‌شود و استان بررسی می‌کند. پروانه محدوده کار و رتبه را تعیین می‌کند.

پله چهارم، کارشناس رسمی دادگستری: طبق اطلاعیه‌های آزمون ۱۴۰۵، در بیشتر رشته‌ها کارشناسی مرتبط و پنج سال سابقه بعد از مدرک لازم است. ثبت‌نام ۶ تا ۲۲ مهر ۱۴۰۵ با هزینه ۲ میلیون تومان بود و آزمون ۱۹ آذر ۱۴۰۵ اعلام شده است؛ تاریخ را در اطلاعیه رسمی هم ببین.

دوره‌های کوتاه کنار دانشگاه: در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای تهران، «زراعت‌کار» ۱۱۴ ساعت با ۳۳٫۵ میلیون تومان، «فروشنده سموم دفع آفات نباتی» ۱۰۳ ساعت با ۳۰٫۲ میلیون و کار با GIS در کشاورزی ۴۹ ساعت با ۱۵٫۴ میلیون تومان است. این‌ها مهارت عملی می‌دهند، ولی برای امتیاز نظام مهندسی باید دوره را از سامانه آموزش سازمان گرفت.

مسیر کارشناس کشاورزی و کارشناس زراعت از مدرک کارشناسی تا پروانه اشتغال، رتبه نظام مهندسی و کارشناس رسمی دادگستری با پنج سال سابقه
شرط‌ها و تاریخ‌ها تا آبان ۱۴۰۵

کارشناس کشاورزی در عمل چه می‌کند؟

کارشناس کشاورزی کسی است که دانش خاک، گیاه، آب و آفت را به تصمیم روی زمین تبدیل می‌کند. کشاورز صاحب زمین و صاحب ریسک است؛ کارشناس کسی است که می‌گوید کدام بذر، چه مقدار کود، چه زمانی آبیاری و کدام سم با چه فاصله‌ای تا برداشت. نام رایج‌تر این کار در آگهی‌ها «کارشناس فنی کشاورزی» یا «کارشناس زراعت» است و بیشتر وقتش بین مزرعه، تلفن و صفحه گزارش تقسیم می‌شود.

چه کارهایی در آگهی‌ها تکرار شد؟

  • تغذیه گیاه و کود: ۶۳ آگهی از ۱۳۱ آگهی آبان ۱۴۰۵ تغذیه یا کود را در شرح کار آورده بودند. یعنی پرتکرارترین مهارت، خواندن آزمون خاک و نوشتن برنامه کودی است.
  • آفت و سم: ۲۷ آگهی به آفات، سموم یا سم‌پاشی اشاره کرده بودند.
  • بذر: ۲۰ آگهی بذر را نام برده بودند، بیشتر شرکت‌های واردکننده و فروشنده بذر.
  • رابطه با کشاورز: ۲۸ آگهی صریحا نوشته بودند که کارشناس باید با کشاورزان ارتباط بگیرد، به سوالشان جواب بدهد یا توصیه فنی بدهد.

فرق کارشناس کشاورزی با کشاورز و مهندس کشاورزی

کشاورز درآمدش از محصول است و حقوق نمی‌گیرد. کارشناس کشاورزی معمولا حقوق‌بگیر است: کارمند شرکت نهاده، کشت و صنعت، مرکز جهاد یا دفتر مشاور. عنوان «مهندس» در قانون نظام مهندسی کشاورزی برای دارنده کارشناسی به بالاست و کار طراحی و نظارت با پروانه را هم در بر می‌گیرد؛ آن مسیر در صفحه مهندس کشاورزی آمده است. این صفحه درباره کار میدانی و مشاوره‌ای روزمره است: کسی که هر هفته سر زمین می‌رود و نسخه می‌نویسد.

کارشناس کشاورزی کجا کار می‌کند؟ شش راه با شرط‌های متفاوت

هر راه شرط ورود، نوع حقوق و نوع فشار خودش را دارد. تعدادها از ۱۳۱ آگهی ۲ آبان ۱۴۰۵ و قانون‌ها با تاریخ آمده‌اند.

شرکت بذر، کود و سم

بزرگ‌ترین بازار: ۷۳ آگهی فروش و پشتیبانی فنی نهاده بود. کارشناس به فروشگاه‌ها و کشاورزان سر می‌زند، محصول را معرفی می‌کند و بعد از فروش، مشکل مزرعه را پیگیری می‌کند. پورسانت در ۵۴ آگهی جزو مزایا بود، پس بخشی از درآمد به فروش بستگی دارد.

کشت و صنعت و مزرعه بزرگ

کارشناس فنی مزرعه برنامه کاشت، داشت و برداشت را اجرا می‌کند و به مدیر گزارش می‌دهد. ۲۷ آگهی کارشناس فنی و مزرعه بود و چند آگهی «کارشناس فنی منطقه‌ای» در فارس، یزد و هرمزگان می‌خواستند. در یک آگهی عمومی در شیراز هم «مشاور و مدیر مزرعه» با مدرک یا در حال تحصیل کشاورزی خواسته شده بود.

مرکز خدمات جهاد کشاورزی

کارشناس پهنه یا مروج مسئول پهنه چند روستا را پوشش می‌دهد و رابط کشاورز با جهاد و مرکز تحقیقات است. ورود به این کار با آزمون استخدامی دولت یا طرح‌هایی مثل قانون استخدام ناظران ۱۳۸۹ بوده است؛ جزئیاتش در بخش کارشناس پهنه آمده است.

فروشگاه سم و کود و کلینیک گیاه‌پزشکی

فروشگاه مجاز سموم مسئول فنی می‌خواهد و یک آگهی آبان ۱۴۰۵ دارندگان پروانه «مسئول فنی داروخانه گیاه‌پزشکی» و «مسئول فنی گلخانه» را در اولویت گذاشته بود. این راه برای کسی است که می‌خواهد نزدیک یک شهر کوچک ثابت بماند.

دفتر مشاور و ناظر دارای پروانه

طبق آیین‌نامه ۱۳۹۱، دستگاه‌های دولتی طرح، مشاوره و پیمانکاری کشاورزی را فقط به دارندگان پروانه نظام مهندسی می‌سپارند. کارشناسی که پروانه اشتغال مشاور می‌گیرد می‌تواند در طرح‌های دولتی ناظر یا مشاور شود و حق‌الزحمه‌اش با تعرفه سالانه تعیین می‌شود.

کارشناس رسمی دادگستری، بعد از سابقه

رشته «کشاورزی و منابع طبیعی» یکی از ۸۱ رشته آزمون کارشناسی رسمی ۱۴۰۵ است. در بیشتر رشته‌ها کارشناسی مرتبط و دست‌کم پنج سال سابقه مفید بعد از مدرک لازم است؛ پس این پله آخر مسیر است، نه شروع آن.

استخدام کارشناس کشاورزی در آبان ۱۴۰۵: ۱۳۱ آگهی چه شرطی گذاشته‌اند؟

روز ۲ آبان ۱۴۰۵ همه آگهی‌های دسته کشاورزی و آگهی‌های جستجوی «کارشناس کشاورزی» و «کارشناس زراعت» در یک سایت بزرگ کاریابی خوانده شد؛ ۶۳۰ آگهی. آگهی‌های دام، طیور و خوراک دام (۲۱ آگهی) و ۱۵ آگهی بی‌ربط که فقط کلمه‌ای شبیه داشتند کنار رفتند و ۱۳۱ آگهی ماند.

۱۳۱
آگهی کشاورزی گیاهی
۱۱۷ آگهی تمام‌وقت
۶۷
آگهی در استان تهران
خراسان رضوی ۱۲، اصفهان ۱۰، فارس ۹
۵۰
آگهی با شرط پایان سربازی
۸۱ آگهی بدون این شرط
۴۰ سال
میانه سقف سن
در ۸۱ آگهی که سقف سن داشتند

از ۱۳۱ آگهی، ۷۳ آگهی فروش یا پشتیبانی فنی بذر، کود، سم و ابزار بود، ۲۷ آگهی کارشناس فنی و مزرعه، ۹ آگهی گیاه‌پزشکی، ۹ آگهی خاک، کود و کنترل کیفیت، ۸ آگهی گلخانه، باغ و فضای سبز، و ۵ آگهی آبیاری، مدیریت مزرعه و موارد دیگر. پس اگر دنبال استخدام کارشناس کشاورزی هستی، بیشترین در باز در شرکت‌های نهاده است، نه در خود مزرعه.

شهر، جنسیت و سطح

نیمی از آگهی‌ها در تهران بود، چون دفتر مرکزی شرکت‌ها آنجاست؛ ولی بسیاری از همین آگهی‌ها کار در استان‌های دیگر را می‌خواستند. در شهرها، مشهد ۱۱ آگهی، اصفهان ۹ و شیراز ۷ آگهی داشت و کرج فقط یک آگهی. ۷۱ آگهی جنسیت را بی‌اهمیت نوشته بودند، ۴۳ آگهی آقا و ۱۷ آگهی خانم خواسته بودند؛ آگهی‌های ویژه خانم‌ها بیشتر فروش تلفنی و توسعه بازار بود. ۱۰۴ آگهی سطح کارشناس می‌خواستند، ۸ آگهی کارشناس ارشد و ۱۱ آگهی مدیر میانی.

چه چیزی بیشتر از مدرک خواسته شد؟

رانندگی و سفر: ۷۳ آگهی به سفر، ماموریت یا بازدید میدانی اشاره کرده بودند و چند آگهی گواهینامه یا خودروی شخصی را شرط کرده بودند. اکسل در ۲۶ آگهی آمده بود. فقط یک آگهی پروانه مسئول فنی را امتیاز دانسته بود و هیچ آگهی آن را شرط نکرده بود.

آگهی‌های عمومی: پورسانتی و «فقط مدرک»

همان روز در یک سایت آگهی عمومی، جستجوی «کارشناس کشاورزی» در تهران، مشهد، اصفهان و شیراز ۷۰ آگهی آورد که ۴۲ آگهی در تیترشان کار کشاورزی بود. ۱۶ آگهی فقط پورسانتی یا درصدی پرداخت می‌کردند، ۱۳ آگهی توافقی و ۱۲ آگهی ماهانه؛ فقط ۱۰ آگهی بیمه را «دارد» زده بودند. ۶ آگهی با جمله‌هایی مثل «درآمد بالا» یا «درآمد پایدار» شروع می‌شدند و چند تا اول آموزش و بعد فروش می‌خواستند. یک آگهی هم صریحا نوشته بود «فقط مدارک»؛ یعنی مدرک و سابقه بیمه را برای رتبه شرکت می‌خواست، نه کار را.

استخدام کارشناس کشاورزی در آبان ۱۴۰۵: ۱۳۱ آگهی که ۷۳ تای آن فروش نهاده و ۲۷ تای آن کارشناس فنی و مزرعه است، ۶۷ آگهی در تهران و ۵۰ آگهی با شرط سربازی
تعداد آگهی، یک سایت بزرگ کاریابی، ۲ آبان ۱۴۰۵

یک بازدید مزرعه از تماس کشاورز تا توصیه نوشته‌شده چطور پیش می‌رود؟

این مراحل از شرح کار آگهی‌ها و روال کار ناظر و مروج کنار هم گذاشته شده است، نه گزارش یک نفر. ترتیب در هر شرکت کمی فرق می‌کند.

  1. ۱

    شنیدن مشکل

    کشاورز یا فروشگاه تماس می‌گیرد: زردی برگ، لکه، ریزش گل یا رشد کم. کارشناس می‌پرسد چه کاشته، کی کاشته، با چه آبی آبیاری کرده و آخرین کود و سم چه بوده است.

  2. ۲

    دیدن زمین

    در مزرعه چند نقطه را می‌بیند، نه فقط گوشه‌ای که کشاورز نشان داده. برگ، ریشه، خاک و سیستم آبیاری را نگاه می‌کند و عکس و یادداشت برمی‌دارد.

  3. ۳

    نمونه و آزمایش

    اگر حدس کافی نیست، نمونه خاک، آب یا برگ را به آزمایشگاه می‌فرستد. ۷ آگهی آبان ۱۴۰۵ نمونه‌برداری یا تجزیه خاک را در شرح کار آورده بودند.

  4. ۴

    نوشتن توصیه

    توصیه باید دقیق باشد: نام نهاده، مقدار در هکتار، زمان مصرف و فاصله سم‌پاشی تا برداشت. از سال زراعی ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۵، گندم، جو، برنج، پیاز و سیب‌زمینی در طرح رهگیری و سنجش باقیمانده سم قرار گرفته‌اند، پس نسخه بی‌دقت به ضرر کشاورز تمام می‌شود.

  5. ۵

    پیگیری و ثبت

    بعد از یک یا دو هفته دوباره سر می‌زند یا تماس می‌گیرد، نتیجه را ثبت می‌کند و به شرکت یا مرکز جهاد گزارش می‌دهد. این گزارش‌ها پایه سابقه کاری او برای پروانه هم می‌شوند.

بیشترین خطای تازه‌کارها نوشتن توصیه پیش از دیدن کل زمین است. یک بازدید کامل معمولا از تشخیص سریع ارزش بیشتری دارد.

کارشناس پهنه و ناظر: کار کارشناس کشاورزی برای جهاد کشاورزی

در نظام ترویج وزارت جهاد کشاورزی، هر دهستان یک مرکز خدمات دارد و زمین‌های کشاورزی به «پهنه» تقسیم شده‌اند. برای هر پهنه یک کارشناس یا «مروج مسئول پهنه» تعیین می‌شود که کشاورزان آن چند روستا را می‌شناسد، آموزش می‌دهد، برنامه‌های وزارتخانه را به آن‌ها می‌رساند و مشکلشان را به مرکز تحقیقات می‌برد.

این طرح از کجا آمد؟

  • آبان ۱۳۹۵ وزارت جهاد اعلام کرد «سامانه جامع پهنه‌بندی و مدیریت داده‌های کشاورزی» که اطلاعات بهره‌برداران و مروج مسئول هر پهنه را ثبت می‌کند، در چهار استان آزمایشی کامل شده و تا پایان همان سال به همه استان‌ها می‌رسد.
  • اردیبهشت ۱۳۹۸ قزوین ۲۷ مرکز جهاد کشاورزی و ۱۰۳ کارشناس مروج مسئول پهنه داشت.
  • تیر ۱۳۹۸ روستاهای کرمانشاه در حدود ۶۴۰ پهنه تقسیم شده بودند و هر کارشناس مرکز دهستان چند روستا را پوشش می‌داد.
  • بهمن ۱۳۹۹ سمنان ۱۳۰ کارشناس پهنه داشت که رابط جهاد، بخش تحقیقات و کشاورزان بودند.

ناظران: قانون ۱۳۸۹ و طرح‌های تازه

«قانون استخدام مهندسین ناظر تولیدات کشاورزی» که در اسفند ۱۳۸۹ تایید شد، دولت را موظف کرد ظرف سه سال ده هزار ناظر با مدرک کارشناسی یا بالاتر استخدام کند؛ کسانی که از سال زراعی ۱۳۸۲ به بعد دست‌کم دو سال پیوسته در مدیریت‌های جهاد یا مراکز خدمات کار نظارت کرده بودند. در اسفند ۱۳۹۴ رئیس وقت سازمان نظام مهندسی کشاورزی گفت حدود ده هزار نفر از ۶۲ هزار کارمند وزارتخانه همین ناظران تازه‌اند و اگر هر کارشناس به ۵۰ بهره‌بردار برسد، دست‌کم ۸۰ هزار کارشناس لازم است.

کار نظارت هنوز ادامه دارد، ولی شکلش عوض شده است. آیین‌نامه بند «خ» ماده ۷۱ قانون برنامه هفتم که هیئت وزیران ۱۹ اسفند ۱۴۰۳ تصویب کرد، رهگیری و سنجش باقیمانده سم و نیترات در محصول خام کشاورزی را می‌خواهد. وزیر جهاد دستورالعمل آن را در مهر ۱۴۰۴ با ۲۰ ماده به استان‌ها ابلاغ کرد و برای سال زراعی جاری ۶ محصول باغی و ۵ محصول زراعی را تعیین کرد. سازمان نظام مهندسی موظف به همکاری شد و دست‌کم یک سازمان استانی، هرمزگان، اسفند ۱۴۰۴ دوره «ناظر فنی تولید محصول گندم» را برای اعضایش برگزار کرد.

چطور وارد این کار شویم؟

استخدام رسمی در جهاد کشاورزی از راه آزمون استخدامی مشترک دستگاه‌های دولتی است و تا زمان این بررسی تاریخی برای آزمون ۱۴۰۵ آن ندیدیم. کار ناظر در طرح‌های دولتی معمولا از راه عضویت در نظام مهندسی و پروانه اشتغال می‌گذرد. حقوق کارشناس پهنه را جدا در هیچ گزارش رسمی پیدا نکردیم؛ حقوق کارمند دولت با امتیاز شغل و سابقه حساب می‌شود.

پروانه نظام مهندسی و قانون‌های کار کارشناس کشاورزی، به ترتیب تاریخ

این‌ها قاعده‌هایی است که روی کار روزمره کارشناس اثر دارد. متن کامل هر کدام را پیش از تصمیم مالی از سازمان استانت بپرس.

  1. ۱

    آیین‌نامه فروش و مصرف سموم

    خرداد ۱۳۴۲

    سازنده سم باید مسئول فنی معرفی کند، فروشنده سم پروانه می‌خواهد و هر فروش باید با نام خریدار در دفتر مخصوص ثبت شود.

  2. ۲

    قانون نظام مهندسی کشاورزی

    تیر ۱۳۸۰

    مهندس کشاورزی کسی است که دست‌کم کارشناسی در یکی از رشته‌های کشاورزی یا مرتبط دارد. ماده ۳۲ اجازه می‌دهد دستگاه‌ها و دادگاه‌ها به جای کارشناس رسمی دادگستری از مهندس دارای پروانه استفاده کنند.

  3. ۳

    دستورالعمل صدور پروانه اشتغال

    دی ۱۳۸۱ تا خرداد ۱۳۹۷

    دستورالعمل پروانه در دی ۱۳۸۱ نوشته شد و در مهر ۱۳۸۶ و خرداد ۱۳۹۷ اصلاح شد. شرط سابقه و ساعت آموزش برای هر مقطع تحصیلی در همین متن است.

  4. ۴

    قانون استخدام ناظران

    اسفند ۱۳۸۹

    ده هزار ناظر کشاورزی با کارشناسی و دو سال سابقه نظارت، ظرف سه سال در جهاد کشاورزی استخدام شوند.

  5. ۵

    آیین‌نامه قانون نظام مهندسی

    آذر ۱۳۹۱

    اعضا برای کار مهندسی کشاورزی پروانه لازم دارند و دستگاه‌های دولتی طرح و مشاوره را فقط به دارنده پروانه، در حد رتبه‌اش، می‌دهند.

  6. ۶

    امتیاز آموزش فقط از سامانه سازمان

    تیر ۱۳۹۹

    از ۱ تیر ۱۳۹۹ در رتبه‌بندی فقط گواهی دوره‌هایی حساب می‌شود که از سامانه آموزش خود سازمان صادر شده باشد.

  7. ۷

    آیین‌نامه بند «خ» ماده ۷۱ برنامه هفتم

    اسفند ۱۴۰۳

    رهگیری محصول خام کشاورزی و سنجش باقیمانده سم و نیترات؛ دستورالعمل اجرایی آن مهر ۱۴۰۴ ابلاغ شد.

  8. ۸

    راه پروانه مشاور برای شخص حقیقی

    ۱۴۰۴

    در راهنمای ۱۴۰۴ سازمان استان فارس: عضویت معتبر، مستند کار مرتبط و دوره‌های مصوب؛ کسی که سابقه ندارد باید مهارت‌آموزی در مراکز تایید‌شده سازمان را بگذراند. درخواست از درگاه ملی مجوزها شروع می‌شود و در سامانه سازمان تکمیل می‌شود.

  9. ۹

    تعرفه خدمات مهندسی ۱۴۰۵

    مرداد ۱۴۰۵

    وزیر جهاد کشاورزی ۴ مرداد ۱۴۰۵ تعرفه خدمات فنی و مهندسی بخش غیردولتی کشاورزی را ابلاغ کرد؛ حق‌الزحمه مشاوره و نظارت هر سال از همین جدول می‌آید.

در ۱۳۱ آگهی آبان ۱۴۰۵ هیچ شرکتی پروانه را شرط استخدام نکرده بود. پروانه برای کار با دستگاه دولتی، نظارت و امضای طرح لازم است، نه برای کارمند شدن در شرکت خصوصی.

مسئول فنی فروشگاه سم و کود: کاری نزدیک به خانه با مدرک کشاورزی

در بیشتر شهرهای کشاورزی، اولین جایی که کشاورز برای مشکل مزرعه می‌رود فروشگاه سم و کود است، نه مرکز جهاد. برای همین فروشگاه مجاز باید کسی را به عنوان مسئول فنی داشته باشد که آموزش کشاورزی دیده باشد. قاعده پایه آن از آیین‌نامه فروش و مصرف سموم مصوب خرداد ۱۳۴۲ می‌آید: فروشنده پروانه می‌خواهد و هر فروش را با نام خریدار در دفتر ثبت می‌کند.

واقعیت این کار در یک استان

بررسی ۱۳۲ فروشگاه مجاز سموم در زنجان در سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نشان داد فقط ۴۸ درصد آن‌ها مسئول فنی با تخصص گیاه‌پزشکی داشتند و بقیه از گرایش‌های دیگر کشاورزی بودند. در بیش از نیمی از فروشگاه‌ها، مسئول فنی هنگام بازدید فروشنده اصلی نبود و فروش سم بدون نسخه گیاه‌پزشکی کار عادی شده بود. یعنی جای کارشناسی که واقعا پشت پیشخوان بایستد و نسخه درست بنویسد خالی است.

چه کسی برای این کار مناسب است؟

  • کسی که می‌خواهد در شهر یا شهرستان خودش بماند و هر روز با کشاورزان حرف بزند.
  • کسی که آفت، بیماری و نام تجاری سم‌ها را خوب می‌شناسد یا حاضر است یاد بگیرد.
  • کسی که فشار فروش را می‌پذیرد، چون درآمد فروشگاه از فروش است و گاهی مالک می‌خواهد سم گران‌تر بفروشد.

کسی که مدرک دانشگاهی ندارد هم می‌تواند استاندارد آموزشی «فروشنده سموم دفع آفات نباتی» را در آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای بگذراند: ۱۰۳ ساعت با شهریه حضوری حدود ۳۰٫۲ میلیون تومان در تهران، ۱۴۰۵. این گواهی جای مدرک کشاورزی مسئول فنی را نمی‌گیرد.

حقوق کارشناس کشاورزی در ۱۴۰۵: دریافتی، درخواستی و پیشنهاد هر نوع کار

عدد گزارش حقوق، دریافتی و درخواستی شاغلان است و عدد آگهی‌ها پیشنهاد کارفرما. این‌ها را جدا نگه دار؛ هیچ‌کدام وعده نیست.

حقوق در ایران
۲۲ تا ۳۵ میلیون تومان

ماهانه و خالص، سراسر کشور، مهندسان کشاورزی، سطح کارشناس، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه کشاورزی و تولید محصولات زراعی است، نه یک عنوان شغلی خاص.

حقوق در خارج از کشور
آمریکا
۴۹,۶۳۰ دلار آمریکا
۴۰,۹۵۰ تا ۶۳,۶۳۰
کانادا
۶۰,۵۶۹ دلار کانادا
۴۰,۵۶۰ تا ۸۹,۴۴۰

سالانه و ناخالص، عددِ میانه و بازه‌ی نیمه‌ی میانیِ بازار. شغلِ متناظر: Agricultural Technicians. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).

میلیون تومان در ماه؛ گزارش حقوق ۱۴۰۵ برای خانواده مهندسی کشاورزی و علوم دامی، سطح کارشناس، سراسر کشور، خالص؛ آگهی‌ها ۲ آبان ۱۴۰۵
کدام عددمبلغتوضیح
دریافتی شاغلان، پایان ۱۴۰۴۲۹ (نیمه میانی ۲۲ تا ۳۵)ده درصد پایین کمتر از ۱۶ و ده درصد بالا بیشتر از ۴۴
درخواستی همین افراد برای ۱۴۰۵۴۰ (نیمه میانی ۳۱ تا ۵۰)خواسته شاغلان، نه حقوق گرفته‌شده
همه آگهی‌های دارای عدد۳۰ تا ۴۰میانه کف و سقف ۷۶ آگهی از ۱۳۱ آگهی
کار فنی، مزرعه و گلخانه۳۰ تا ۴۰۲۰ آگهی
فروش و پشتیبانی فنی نهاده۳۰ تا ۴۰۴۱ آگهی؛ پورسانت جدا
خاک، کود و کنترل کیفیت۳۰ تا ۵۰۷ آگهی
گیاه‌پزشکی۲۲٫۵ تا ۳۵۶ آگهی
حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵ برای کارگر مجرد حدود ۲۱٫۸ میلیون تومان ناخالص در ماه است. کف پیشنهاد ۱۰ آگهی از ۷۶ آگهی پایین‌تر از این عدد بود.

نیمی از کارشناس‌های این خانواده شغلی در پایان ۱۴۰۴ بین ۲۲ تا ۳۵ میلیون تومان خالص گرفته‌اند و میانه ۲۹ میلیون بوده است. آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ کمی بالاتر نشسته‌اند: میانه کف ۳۰ و میانه سقف ۴۰ میلیون. این فاصله را با تورم یک سال بسنج؛ پیشنهاد آگهی هنوز حقوق قطعی نیست و در مصاحبه بالا و پایین می‌شود.

چه چیزی حقوق کارشناس کشاورزی را جابه‌جا می‌کند؟

  • فروش و پورسانت: دو آگهی با بالاترین سقف، هر دو فروش میدانی نهاده بودند: ۷۵ تا ۱۴۰ میلیون در خراسان رضوی و ۷۰ تا ۱۲۰ میلیون در اصفهان. سقف بالا یعنی سهم بزرگ پورسانت و سفر زیاد.
  • مسئولیت: ۱۹ آگهی سقف ۶۰ میلیون یا بیشتر داشتند؛ ۱۰ تای آن‌ها فروش و بازاریابی بود و ۵ تای آن‌ها مدیر یا سرپرست غیر فروش، مثل مدیر فنی کارخانه کود با ۸۰ تا ۱۵۰ میلیون.
  • گیاه‌پزشکی و گلخانه: این دو گروه پایین‌تر بودند؛ گیاه‌پزشکی ۲۲٫۵ تا ۳۵ و گلخانه و فضای سبز ۲۵ تا ۳۵ میلیون.
  • کار دولتی و پروانه: حقوق کارمند جهاد با جدول دولت و حق‌الزحمه مشاور و ناظر با تعرفه سالانه تعیین می‌شود؛ هیچ‌کدام در آگهی‌ها عدد نداشت.
حقوق کارشناس کشاورزی در ۱۴۰۵: میانه دریافتی ۲۹ میلیون تومان، درخواستی ۴۰ میلیون و پیشنهاد آگهی‌های کار فنی، فروش نهاده، خاک و کود و گیاه‌پزشکی کنار حداقل حقوق ۲۱٫۸ میلیون
میلیون تومان در ماه، سطح کارشناس، سراسر کشور، آبان ۱۴۰۵

کارشناس کشاورزی در آمریکا و کانادا چقدر می‌گیرد؟

در آمریکا میانه درآمد تکنسین کشاورزی، نزدیک‌ترین شغل به کار میدانی کارشناس، ۴۹٬۶۳۰ دلار در سال پیش از مالیات است (ربع پایین ۴۰٬۹۵۰ و ربع بالا ۶۳٬۶۳۰ دلار، آمار ماه مه ۲۰۲۵). در کانادا نزدیک‌ترین گروه، تکنسین‌های زیست‌شناسی و کشاورزی، میانه ۶۰٬۵۶۹ دلار کانادا در سال دارد (آمار نوامبر ۲۰۲۵). این گروه کانادایی پهن‌تر از کار کارشناس کشاورزی است و عدد آن فقط برای مقایسه کلی است.

کار کارشناس کشاورزی به چه کسی می‌آید؟

این کار نیمی بیرون و نیمی گفت‌وگوست. اگر فقط گیاه را دوست داری ولی از حرف زدن با غریبه‌ها خسته می‌شوی، بخش بزرگی از کار سخت می‌شود.

احتمالا از این کار راضی می‌شوی اگر

  • دوست داری مشکل را با دیدن و پرسیدن پیدا کنی، نه فقط با کتاب
  • حرف زدن با کشاورز و قانع کردن او به یک روش بهتر برایت جذاب است
  • از سفر کوتاه به روستا و کار در هوای آزاد خسته نمی‌شوی
  • حاضری هر سال آفت، رقم و نهاده تازه را یاد بگیری

شاید اذیت شوی اگر

  • کار ثابت پشت میز و ساعت مشخص می‌خواهی
  • هدف فروش ماهانه برایت فشار است، چون بیش از نیمی از آگهی‌ها فروش‌محورند
  • تحمل اشتباه دیدن نتیجه یک توصیه را در مزرعه کسی دیگر نداری
  • نمی‌خواهی سال‌ها برای پروانه و رتبه سابقه جمع کنی

این شغل در یک نگاه

کار با آدم‌ها۳۰٪
کار با دست و ابزار۸۵٪
تحرک و کار بدنی۹۵٪
شیفت عصر و شب۳۰٪
نظم و کار روتین۴۵٪
خلاقیت۲۵٪

تست راه تا کار علاقه‌ها و ویژگی‌های شخصیتی تو را با کار میدانی، مشاوره‌ای و فروش فنی کشاورزی مقایسه می‌کند. نتیجه راهنماست، نه حکم.

شروع تست
برای آموزشگاه‌ها

دوره تغذیه گیاه، گیاه‌پزشکی یا کار میدانی کشاورزی برگزار می‌کنید؟

کارشناس‌های تازه‌کار کشاورزی دنبال دوره‌ای هستند که در مزرعه یا آزمایشگاه واقعی تمرین کنند. آموزشگاه شما می‌تواند در راه تا کار صفحه داشته باشد و دوره‌هایش را کنار مسیر این شغل نشان دهد.

  • ثبت درخواست با شماره موبایل و اطلاعات آموزشگاه
  • بررسی درخواست به دست تیم راه تا کار
  • ساخت صفحه آموزشگاه و ثبت دوره‌ها پس از تایید
  • بررسی جداگانه هر دوره پیش از نمایش
درخواست همکاری آموزشگاه

ثبت درخواست به معنی تایید خودکار نیست؛ هر آموزشگاه و هر دوره جدا بررسی می‌شود.

پرسش‌های رایج درباره کارشناس کشاورزی

کارشناس کشاورزی چه کاری انجام می‌دهد؟

مشکل مزرعه را تشخیص می‌دهد، نمونه خاک و گیاه را بررسی می‌کند و برای کود، سم، بذر و آبیاری توصیه دقیق می‌نویسد. در ۱۳۱ آگهی آبان ۱۴۰۵، تغذیه و کود در ۶۳ آگهی و کار با کشاورزان در ۲۸ آگهی آمده بود.

کارشناس زراعت با کارشناس کشاورزی فرق دارد؟

کارشناس زراعت روی محصولات زراعی مثل گندم، جو و حبوبات تمرکز دارد و کارشناس کشاورزی نام عام‌تری است که باغ، گلخانه و نهاده را هم شامل می‌شود. در آگهی‌ها این دو اغلب جای هم به کار می‌روند.

استخدام کارشناس کشاورزی در مشهد، اصفهان، شیراز و کرج چطور است؟

در آگهی‌های ۲ آبان ۱۴۰۵ یک سایت بزرگ کاریابی، مشهد ۱۱ آگهی، اصفهان ۹، شیراز ۷ و کرج یک آگهی داشت. نیمی از کل آگهی‌ها در تهران بود، ولی بسیاری از آن‌ها کار استانی و سفر داشتند.

حقوق کارشناس جهاد کشاورزی چقدر است؟

عدد جداگانه رسمی برای کارشناس جهاد پیدا نکردیم. حقوق کارمند دولت با امتیاز شغل، مدرک و سابقه حساب می‌شود و با حقوق شرکت خصوصی قابل مقایسه مستقیم نیست. میانه دریافتی کارشناس این خانواده شغلی در بازار، پایان ۱۴۰۴، ۲۹ میلیون تومان خالص بود.

کارشناس پهنه کیست و چه وظایفی دارد؟

کارشناس مرکز خدمات جهاد کشاورزی است که مسئول یک پهنه، یعنی چند روستا، است. بهره‌برداران آن پهنه را می‌شناسد، آموزش و توصیه می‌دهد و اطلاعاتشان را در سامانه پهنه‌بندی ثبت می‌کند. مثلا سمنان در بهمن ۱۳۹۹، ۱۳۰ کارشناس پهنه داشت.

برای کارشناس رسمی دادگستری رشته کشاورزی چه شرطی لازم است؟

کشاورزی و منابع طبیعی یکی از ۸۱ رشته آزمون ۱۴۰۵ است. در بیشتر رشته‌ها کارشناسی مرتبط و دست‌کم پنج سال سابقه بعد از مدرک لازم است و آزمون ۱۴۰۵ برای ۱۹ آذر اعلام شده است.

بدون پروانه نظام مهندسی می‌شود کارشناس کشاورزی شد؟

برای کار در شرکت خصوصی بله؛ در ۱۳۱ آگهی آبان ۱۴۰۵ هیچ‌کدام پروانه را شرط نکرده بودند. ولی برای مشاوره و نظارت در طرح‌های دولتی، آیین‌نامه ۱۳۹۱ پروانه و رتبه را لازم می‌داند.

خانم‌ها هم کارشناس کشاورزی استخدام می‌شوند؟

بله. ۷۱ آگهی از ۱۳۱ آگهی شرط جنسیت نداشتند و ۱۷ آگهی خانم خواسته بودند، بیشتر برای فروش تلفنی، توسعه بازار و مشاوره گلخانه. کار مزرعه‌ای دور از شهر بیشتر آقا خواسته بود.

کار فروش کود و سم، کار کارشناسی حساب می‌شود؟

اگر شامل بازدید مزرعه و توصیه فنی باشد، بله؛ بسیاری از آگهی‌ها «کارشناس فنی و فروش» نوشته‌اند. ولی اگر فقط پورسانتی و بدون بیمه است، بیشتر بازاریابی است. پیش از قبول، شرح کار، بیمه و حقوق ثابت را بپرس.

بدون سابقه از کجا شروع کنم؟

سه راه رایج: کارشناس فنی یا فروش منطقه‌ای در شرکت نهاده، کارآموز گلخانه یا کشت و صنعت، و دستیار مسئول فنی در فروشگاه سم و کود. همزمان دوره‌های سامانه آموزش نظام مهندسی را بگیر تا برای پروانه امتیاز جمع شود. تست راه تا کار هم نشان می‌دهد کدام راه با ترجیح‌هایت جورتر است.

پیش از اولین مصاحبه، ببین کار میدانی کشاورزی با تو جور است

تست راه تا کار علاقه‌ها و ویژگی‌های شخصیتی تو را می‌سنجد و شغل‌هایی را نشان می‌دهد که با آن‌ها نزدیک‌ترند. گزارش کامل آن پولی است و نتیجه راهنمای تصمیم است، نه تضمین کار یا درآمد.

شروع تست

سوالی درباره کارشناس زراعت دارید؟

سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.