مهندس پزشکی: کار در بیمارستان و شرکت، مسئول فنی و حقوق

دوره‌های فنی و حرفه‌ای تجهیزات پزشکی چند ساعت و چقدر است؟

سقف رسمی شهریه آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای استان تهران در ۱۴۰۵، برای چند استاندارد نزدیک به این شغل (حضوری؛ آنلاین حدود ۲۰ درصد ارزان‌تر):

• تکنسین کالیبراسیون تجهیزات پزشکی و بیمارستانی: ۱۳۷ ساعت، حدود ۲۵٫۴ میلیون تومان
• نگهداری پیشگیرانه و عیب‌یابی تجهیزات اتاق عمل، یا بخش‌های ویژه: ۱۲۸ ساعت، حدود ۲۳٫۷ میلیون تومان
• نصاب و تعمیرکار دستگاه مانیتورینگ علائم حیاتی: ۲۵۶ ساعت، حدود ۴۷٫۴ میلیون تومان
• تعمیرکار تجهیزات آزمایشگاهی پزشکی: ۱۶۷ ساعت، حدود ۳۰٫۹ میلیون تومان
• تعمیرکار تجهیزات سیستم گازهای طبی بیمارستانی: ۱۷۷ ساعت، حدود ۳۲٫۸ میلیون تومان
• طراح تجهیزات و ملزومات پزشکی با SolidWorks: ۴۳۰ ساعت، حدود ۳۲٫۵ میلیون تومان

برای IEC 60601، ISO 13485 و ثبت در سامانه اداره کل استاندارد فنی و حرفه‌ای پیدا نکردیم؛ دوره مسئول فنی هم دوره خود اداره کل است و جای آن را نمی‌گیرد. پیش از ثبت‌نام در هر دوره بپرس چند ساعتش کار عملی روی دستگاه واقعی است؛ گواهی دوره بدون کار با دستگاه، در مصاحبه کار فنی کمکی نمی‌کند.

مهندس پزشکی، یا با عنوان رایج‌تر در آگهی‌ها کارشناس تجهیزات پزشکی، کسی است که دستگاه‌های پزشکی را سالم، دقیق و ایمن نگه می‌دارد و راهشان را از واردات یا تولید تا تخت بیمار هموار می‌کند. کارش با بیمار نیست؛ با مانیتور، ونتیلاتور، دستگاه‌های آزمایشگاه، تجهیزات تصویربرداری و پرونده‌های ثبت همین دستگاه‌هاست.

این صفحه درباره خود شغل است: یک مهندس پزشکی بعد از گرفتن مدرک چه کاری می‌کند، کارفرما از او چه می‌خواهد و چقدر می‌گیرد. اگر هنوز درباره انتخاب رشته تصمیم می‌گیری، کنکور، دروس و بازار کلی رشته را در صفحه مهندسی پزشکی بخوان.

مهندس پزشکی کجا کار می‌کند؟

۲۴ مهر ۱۴۰۵ همه آگهی‌های فعالی را که مدرک مهندسی پزشکی را می‌پذیرفتند شمردیم و خواندیم: ۱۸۷ آگهی در کل کشور. ۱۰۳ آگهی، یعنی بیش از نیمی، کار فروش بود. بقیه، ۷۶ آگهی، کار مهندسی بود و چهار جای اصلی داشت:

• شرکت‌های خدمات فنی و پس از فروش (۳۶ آگهی): نصب، راه‌اندازی، تعمیر و پشتیبانی دستگاه‌هایی که شرکت فروخته است.
• مسئول فنی، ثبت و کیفیت (۲۶ آگهی): پرونده ثبت دستگاه، مجوزها، استانداردها و کنترل کیفیت در شرکت‌های واردکننده، تولیدکننده و توزیع‌کننده.
• تحقیق، طراحی و تولید (۱۰ آگهی): ساخت و مونتاژ دستگاه، طراحی و توسعه محصول در کارخانه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان.
• واحد مهندسی پزشکی بیمارستان (۴ آگهی): نگهداری و کنترل دستگاه‌های خود بیمارستان؛ کمتر از آنچه فکر می‌کنی در سایت‌های کاریابی دیده می‌شود.

۶۳ آگهی از این ۷۶ آگهی مهندسی را شرکت‌های تجهیزات پزشکی داده بودند و ۵۹ درصدشان در شهر تهران بود. پس تصویر درست شغل مهندس پزشکی، بیشتر کار در شرکت است تا کار در بیمارستان.

این‌ها کارهایی است که در متن آگهی‌های مهندسی بیشتر آمده بود:

• مستندسازی و گزارش: ۳۶ آگهی از ۷۶. تقریبا هر کار مهندسی در این حوزه با گزارش سرویس، پرونده فنی یا ثبت در سامانه تمام می‌شود.
• الکترونیک و مدار: ۲۴ آگهی. برای عیب‌یابی دستگاه، شناخت برد و قطعه همان‌قدر مهم است که شناخت بدن.
• سامانه‌های اداره کل تجهیزات پزشکی، کد IRC و مجوزها: ۲۱ آگهی، که ۱۶ تایش آگهی مسئول فنی و رگولاتوری بود.
• تعمیر و عیب‌یابی: ۱۸ آگهی، و نصب و راه‌اندازی: ۱۱ آگهی.
• ISO 13485: ۱۳ آگهی؛ یکی از آن‌ها گواهی دوره سرممیزی همین استاندارد را شرط کرده بود.

سن و جنسیت: ۵۴ آگهی سقف سنی گذاشته بودند، با میانه ۳۵ سال، و ۳۰ آگهی سقف ۳۵ سال یا کمتر داشتند. در کار فنی و نصب نیمی از آگهی‌ها فقط یا ترجیحا آقا می‌خواستند؛ در آگهی‌های مسئول فنی و رگولاتوری ۱۴ آگهی از ۲۶ شرط جنسیت نداشتند و ۸ آگهی خانم را ترجیح داده یا شرط کرده بودند.

رقابت با رشته‌های دیگر: از ۶۸ آگهی مهندسی که رشته نوشته بودند، فقط ۲۶ آگهی تنها مهندسی پزشکی را می‌خواستند. ۲۷ آگهی مهندسی برق و ۱۵ آگهی مهندسی مکانیک را هم قبول می‌کردند.

ساعت کار و مزایا: ۴۱ درصد آگهی‌ها پنجشنبه را هم روز کاری نوشته بودند. بیمه تکمیلی در ۲۴ آگهی و کمک‌هزینه دوره آموزشی در ۱۷ آگهی جزو مزایا بود و ۶ آگهی امریه سربازی را هم مزیت شمرده بودند. ۳ آگهی هم کارآموز مهندسی پزشکی می‌خواستند.

چند چیز این عددها را جابه‌جا می‌کند:

• نوع کار: کار فنی و نصب، که سفر و ماموریت دارد، بیشترین پیشنهاد را داشت و مسئول فنی و رگولاتوری کمترین. فروش با پورسانت بین این دو بود.
• سابقه: در آگهی‌هایی که هم سابقه و هم حقوق نوشته بودند، یک تا دو سال سابقه حدود ۳۰ تا ۴۵ و سه سال یا بیشتر حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان پیشنهاد داشت.
• شهر: پیشنهاد آگهی‌های مهندسی تهران حدود ۱۵ میلیون تومان بالاتر از شهرهای دیگر بود. در گزارش حقوق هم کارشناس شهرهای دیگر ۲۱ میلیون دریافت کرده بود، در برابر ۲۴ میلیون در تهران.
• سطح شغل: در گزارش حقوق، مدیرهای این حوزه در تهران میانه ۵۰ میلیون دریافت کرده بودند، دو برابر کارشناس، هرچند اطمینان این ردیف پایین است. بخش متغیر حقوق، مثل پاداش، در کارشناس‌های تهران ۱۲ درصد بود.

درآمد مهندس پزشکی در ایران از کجا بالا می‌رود؟

بیشتر از مدرک ارشد، نوع دستگاه و مسئولیت است: کسی که سرویس دستگاه‌های گران، مثل تصویربرداری یا آزمایشگاه، را بلد است یا مسئولیت ثبت و کیفیت یک شرکت را می‌پذیرد، در آگهی‌ها پیشنهاد بالاتری دارد. فاصله دریافتی و درخواستی هم یادت باشد: عددی که بیشتر سایت‌ها به اسم حقوق مهندس پزشکی می‌نویسند، معمولا حقوق درخواستی است.

در دانشگاه‌های علوم پزشکی، «کارشناس تجهیزات پزشکی» یک عنوان رسمی شغل است. آیین‌نامه ارزیابی مشاغل ۱۴۰۴ این دانشگاه‌ها آن را در رسته بهداشتی درمانی آورده، ولی سابقه‌اش را برای شغل‌های فنی مهندسی هم مرتبط حساب می‌کند. بیمارستان‌های دولتی و دانشگاهی این نیرو را بیشتر از راه آزمون استخدامی وزارت بهداشت می‌گیرند، نه از سایت‌های کاریابی؛ برای همین در شمارش ما فقط ۴ آگهی از ۱۸۷ آگهی به بیمارستان مربوط بود.

آزمون استخدامی کارشناس تجهیزات پزشکی

کارشناس تجهیزات پزشکی در فهرست رشته‌های آزمون‌های استخدامی وزارت بهداشت آمده و مهندسی پزشکی جزو مدرک‌های پذیرفته آن است. آزمون ۱۴۰۴ وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی برای جذب ۲۶٬۳۶۵ نفر به‌صورت پیمانی بود و نتیجه نهایی‌اش تیر ۱۴۰۵ اعلام شد. برای ۱۴۰۵، وزارت بهداشت در ۱۸ مهر خبر از مجوز جذب ۳۲ هزار نفر داد که حدود نیمی از آن‌ها پرستارند. تعداد صندلی کارشناس تجهیزات پزشکی را در هیچ‌کدام پیدا نکردیم؛ این عدد را دفترچه هر آزمون اعلام می‌کند و معمولا کم است.

طرح و امریه

منبعی پیدا نکردیم که کارشناسی مهندسی پزشکی را مشمول طرح نیروی انسانی وزارت بهداشت بداند و امریه‌ای هم که نام این رشته را آورده باشد ندیدیم. راه عمومی‌تر برای آقایان، امریه شرکت‌های دانش‌بنیان است: با مدرک کارشناسی یا بالاتر، بعد از دو ماه بیمه تمام‌وقت در همان شرکت و ۲۴ ماه خدمت با حقوق سربازی. شش آگهی کار مهندسی هم امریه را جزو مزایای خود نوشته بودند.

حقوق بیمارستان دولتی تابع قوانین استخدامی دولت است و عدد معتبری برای این شغل پیدا نکردیم. حداقل حقوق قانونی ۲۱٫۸ میلیون تومانی که در بخش حقوق آمد، مال کارگران است، نه کارمندان دولت.