آموزش کارتون انیماتور و مسیر انیماتور دوبعدی: نرم‌افزارها، دوره‌ها و درآمد

کارتون انیماتور پیش از سطح تازه‌نفس است؛ ابزاری برای اینکه زود ببینی ساختن حرکت را دوست داری یا نه. اگر دوست داشتی، از سطح تازه‌نفس شروع کن و اصول انیمیشن را پیش از هر نرم‌افزار دیگری جدی بگیر. Moho و ریگ دوبعدی را برای سطح دوم نگه دار، چون بدون شناخت زمان‌بندی، استخوان‌بندی فقط حرکت ماشینی‌تر می‌سازد.

آموزشگاه‌هایی که این دوره‌ها را برگزار می‌کنند، پس از تایید زیر همین مسیر دیده می‌شوند.

Cartoon Animator که در فارسی همان «کارتون انیماتور» است، نرم‌افزار انیمیشن دوبعدی شرکت Reallusion است؛ همان سازنده iClone. نسخه فعلی آن Cartoon Animator 5 است و روی ویندوز ۶۴ بیتی نصب می‌شود. فکر اصلی این نرم‌افزار این است که کاراکتر را یک بار بسازی، به آن استخوان بدهی و بعد به جای کشیدن تک‌تک فریم‌ها، حرکت را با جابه‌جا کردن مفصل‌ها، حرکت‌های آماده و صدا بسازی.

به همین دلیل کسی که هیچ‌وقت انیمیشن نساخته، در چند روز اول با کارتون انیماتور به نتیجه می‌رسد. ابزارهایی که کار را کوتاه می‌کنند این‌ها هستند:

• قالب‌های کاراکتر: قالب آماده برای انسان، حیوان، بدن ستون‌دار و بال؛ کاراکتر را از روی همین قالب‌ها می‌سازی یا روی عکس و نقاشی خودت استخوان‌گذاری می‌کنی.
• Motion Pilot: حرکت دادن کاراکتر مثل عروسک، با کشیدن ماوس در زمان واقعی.
• حرکت لب از روی صدا: فایل صدا را می‌دهی و نرم‌افزار حرکت دهان را می‌سازد؛ برای کلیپ‌های گفت‌وگومحور بیشترین وقت را همین ذخیره می‌کند.
• سر ۳۶۰ درجه: چرخاندن سر کاراکتر بدون کشیدن نماهای جدا.
• ورود فایل PSD و SVG: کاراکتر را در فتوشاپ یا یک برنامه وکتور می‌کشی و لایه‌لایه وارد می‌کنی.

کارتون انیماتور برای چه کاری مناسب نیست؟

این نرم‌افزار برای کلیپ آموزشی، تیزر تبلیغاتی، ویدیوی توضیحی و محتوای شبکه‌های اجتماعی ساخته شده است. انیمیشن فریم به فریم، حرکت‌های پیچیده بدن و کار سریالی در استودیو را با آن سخت می‌شود انجام داد. کاراکترهایی که از قالب‌های آماده ساخته می‌شوند هم زود شبیه هم به نظر می‌رسند و کارفرمای حرفه‌ای این را تشخیص می‌دهد.

نکته مهم‌تر برای کسی که می‌خواهد از این کار درآمد داشته باشد: در شمارش آبان ۱۴۰۵ ما، هیچ‌کدام از ۶۸ آگهی انیمیشن و موشن نام Cartoon Animator را نیاورده بود. یعنی این نرم‌افزار در مسیر شغلی ورودی خوبی است، نه مهارتی که کارفرما با آن استخدام کند. چیزی که از این ورودی به بعد می‌ماند، اصول حرکت و زمان‌بندی است که در هر نرم‌افزاری به کار می‌آید.

انیماتور کسی است که به تصویر ساکن حرکت باورپذیر می‌دهد. نقاشی کاراکتر کار طراح است؛ کار انیماتور این است که کاراکتر چطور بایستد، کی پلک بزند، وزنش را چطور روی پای دیگر بیندازد و یک جمله را با چه حالتی بگوید. انیماتور دوبعدی همین کار را روی تصویر تخت انجام می‌دهد، چه با کشیدن فریم‌ها و چه با حرکت دادن تکه‌های یک کاراکتر استخوان‌دار.

پایه این کار دوازده اصل انیمیشن است که دو انیماتور قدیمی دیزنی، فرانک توماس و اولی جانستون، در کتاب The Illusion of Life در ۱۹۸۱ نوشتند؛ اصولی مثل فشردگی و کشیدگی، آمادگی پیش از حرکت، زمان‌بندی و حرکت‌های قوسی. نرم‌افزار عوض می‌شود، این اصول نه. به همین دلیل کسی که فقط دکمه‌های کارتون انیماتور را بلد است و این اصول را نمی‌شناسد، در اولین تست استخدام عقب می‌ماند.

یک روز کاری انیماتور دوبعدی

در یک تیم تولید محتوا روز معمولا با سناریو یا استوری‌بورد کلیپ شروع می‌شود. انیماتور صدای ضبط‌شده را می‌گیرد، نماها را زمان‌بندی می‌کند، حرکت‌های اصلی هر نما را می‌گذارد و بعد حرکت‌های میانی و جزئیات صورت را اضافه می‌کند. بخش بزرگی از روز به اصلاح می‌گذرد: کارفرما یا سرپرست می‌گوید دست کاراکتر دیر بالا می‌آید یا لبخند با جمله نمی‌خواند، و انیماتور همان چند ثانیه را دوباره کار می‌کند.

کار انیماتور در ایران بیشتر در چهار جای مختلف است: تیم محتوای برندها که کلیپ آموزشی و تبلیغاتی می‌سازند، استودیوهای کوچک انیمیشن داستانی، استودیوهای بازی موبایل که کاراکتر و آیتم دوبعدی لازم دارند، و کار پروژه‌ای برای صفحه‌های اینستاگرام و یوتیوب. هرکدام نرم‌افزار و سرعت متفاوتی می‌خواهد؛ آگهی‌های بخش بعد این تفاوت را نشان می‌دهند.

تصویر کلی رشته انیمیشن، هنرستان و دانشگاه در صفحه گروه آمده است؛ اینجا فقط از کسی حرف می‌زنیم که می‌خواهد انیماتور دوبعدی شود و از آن درآمد داشته باشد.

عدد اول ساده است: آگهی‌ای که دقیقا دنبال انیماتور دوبعدی باشد کم است. یکی از دو آگهی از یک استودیوی انیمیشن داستانی بود که تسلط به Moho، ریگ کردن و انیمیشن دوبعدی می‌خواست و نوشته بود سابقه کار برایش همان نمونه‌کار است، حتی اگر برای خودت ساخته باشی. دیگری از یک شرکت تولید محتوا بود که انیمیشن تبلیغاتی، آموزشی و شبکه‌های اجتماعی می‌خواست و After Effects یا Toon Boom را کافی می‌دانست؛ طراحی کاراکتر را امتیاز شمرده بود و گفته بود ممکن است یک تست کوتاه هم بگیرد.

کارفرما بیشتر چه نرم‌افزاری خواسته بود؟

در ۶۸ آگهی، After Effects در ۵۶ آگهی، Premiere در ۵۳، Photoshop در ۴۹ و Illustrator در ۳۷ آگهی آمده بود. Moho و Toon Boom هر کدام فقط در یک آگهی و Live2D در یک آگهی دیده شد. Adobe Animate به عنوان نرم‌افزار در هیچ آگهی نبود و Cartoon Animator هم همین‌طور. ۲۲ آگهی صریحا نمونه‌کار خواسته بودند.

معنی این عددها برای کسی که آموزش کارتون انیماتور را شروع کرده روشن است: بیشتر درهای ورود به کار از After Effects و موشن گرافیک می‌گذرد و انیمیشن کاراکتر در این آگهی‌ها بیشتر یک مهارت اضافه است. کسی که هم کاراکتر را حرکت بدهد و هم یک تیزر موشن را جمع کند، از هر دو گروه آگهی شانس دارد.

شرط‌های دیگر این ۶۸ آگهی

• ۵۶ آگهی در استان تهران بود و بقیه در مشهد، کرج، اصفهان، قم، شیراز، یزد و بندرعباس.
• ۵۳ آگهی شرط جنسیت نداشت، ۱۰ آگهی خانم را ترجیح می‌داد یا فقط خانم می‌خواست و ۵ آگهی آقا را ترجیح می‌داد.
• ۵۴ آگهی تمام‌وقت بود، ۵ آگهی پروژه‌ای و ۳ آگهی پاره‌وقت. ۱۰ آگهی دورکاری را می‌پذیرفت.
• ۱۵ آگهی پایان خدمت یا معافیت سربازی خواسته بود؛ هیچ‌کدام از دو آگهی انیماتور دوبعدی این شرط را نداشت.

در سایت آگهی محلی هم وضع همین بود. از ۳۱ آگهی‌ای که جستجوی انیماتور و انیمیشن در تهران برگرداند، فقط ۳ آگهی کار ساخت انیمیشن بود و بقیه بازیگر، بلاگر و ادمین صفحه می‌خواستند. یکی از همین سه آگهی ساختن انیمیشن ورزشی با یک ابزار هوش مصنوعی را می‌خواست، با حقوق از پایه قانون کار تا ۳۰ میلیون تومان و بیمه.

سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای برای Cartoon Animator استاندارد جدایی ندارد. در فهرست شهریه ۱۴۰۵ آموزشگاه‌های آزاد تهران، نزدیک‌ترین استانداردها به کار انیماتور دوبعدی این‌ها هستند. عددها سقف شهریه حضوری برای کل دوره است:

• کارور Anime Studio Pro (نام قدیمی Moho): ۸۰ ساعت، حدود ۱۳٫۴ میلیون تومان؛ مجازی حدود ۱۰٫۷ میلیون.
• کارور Adobe Animate: ۹۰ ساعت، حدود ۱۹٫۴ میلیون تومان؛ مجازی حدود ۱۵٫۵ میلیون.
• کارور iClone Pro (از همان سازنده کارتون انیماتور، ولی سه‌بعدی): ۱۱۲ ساعت، حدود ۱۸٫۷ میلیون تومان.
• طراح انیمیشن‌ساز با After Effects: ۲۱۲ ساعت، حدود ۴۵٫۷ میلیون تومان؛ گران‌ترین گزینه این فهرست.
• نقاش کارتون: ۴۷۰ ساعت، حدود ۲۶٫۴ میلیون تومان؛ دوره طراحی دستی، نه نرم‌افزار.
• تولیدکننده چندرسانه‌ای دوبعدی: ۵۲۰ ساعت، حدود ۲۷٫۸ میلیون تومان؛ بلندترین دوره دوبعدی فهرست.

این شهریه‌ها سقف مصوب‌اند و آموزشگاه می‌تواند کمتر بگیرد. گواهی این دوره‌ها گواهی مهارت فنی و حرفه‌ای است و در آگهی‌هایی که خواندیم، هیچ کارفرمایی برای انیماتور گواهی نخواسته بود؛ همه نمونه‌کار خواسته بودند.

دوره‌های ویدیویی کارتون انیماتور چقدرند؟

بیشتر آموزش کارتون انیماتور به زبان فارسی ویدیویی و آنلاین است. در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ یک دوره ۶۶ ساعته با ۲۷ سرفصل به قیمت ۴ میلیون تومان فروخته می‌شد که فقط روی یک کامپیوتر باز می‌شود، و یک بسته ۱۱ ساعته برای نسخه ۵٫۳ نرم‌افزار. چند مینی‌دوره رایگان هم روی سایت‌های ویدیویی هست. دوره رایگان برای سنجیدن علاقه کافی است؛ پیش از خرید دوره پولی ببین آیا تمرین و نقد کار هم دارد یا فقط فیلم است.

خود نرم‌افزار هم هزینه دارد. نسخه کامل Cartoon Animator در جدول مقایسه سایت سازنده ۱۴۹ دلار است و پرداخت دلاری از ایران ساده نیست. اگر هزینه مانع است، OpenToonz و Grease Pencil در Blender رایگان‌اند و برای تمرین اصول حرکت کافی‌اند.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ انیماتور را جدا حساب نکرده‌اند، ولی در گروه «طراحی گرافیک» نام انیماتور کنار گرافیست، تصویرساز، مدیر هنری و موشن گرافیست آمده است. ۳۴۵ نفر در این گروه پاسخ داده‌اند و عددها خالص ماهانه‌اند. به همین دلیل جدول زیر عدد همین گروه را می‌آورد، نه عدد انیماتور به تنهایی.

کارشناس این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴ میانه ۲۵ میلیون تومان گرفته است و برای ۱۴۰۵ میانه ۳۴ میلیون خواسته است. کارشناس ارشد تهران میانه ۳۶ میلیون گرفته و ۵۱ میلیون خواسته است. در کرج، مشهد، اصفهان، شیراز، تبریز و قم کارشناس‌ها میانه ۱۷ میلیون گرفته‌اند. این گروه در خود گزارش جزو ده گروه کم‌درآمد است.

آگهی‌ها چه پیشنهاد داده‌اند؟

از ۶۸ آگهی انیمیشن و موشن آبان ۱۴۰۵، ۳۵ آگهی عدد حقوق را نوشته بودند. میانه شروع بازه‌ها ۳۰ و میانه سقف آن‌ها ۴۵ میلیون تومان بود. دو آگهی دوبعدی که عدد داشتند، ۲۵ تا ۳۵ میلیون برای آرتیست دوبعدی بازی و ۳۰ تا ۵۰ میلیون برای پروژه کاراکتر تعاملی Live2D پیشنهاد داده بودند. دو آگهی انیماتور دوبعدی اصلی عدد نداشتند. آگهی‌ها نمی‌گویند عددشان خالص است یا ناخالص و معمولا سقف بازه را می‌نویسند؛ کسی که بدون سابقه شروع می‌کند به پایین بازه نزدیک‌تر است.

چه چیزی درآمد انیماتور را بالا می‌برد؟

اول شهر: کارشناس تهرانی این گروه حدود ۸ میلیون تومان بیشتر از همکارش در کلان‌شهرهای دیگر گرفته است. دوم ترکیب مهارت: کسی که انیمیشن کاراکتر را با موشن گرافیک و After Effects جمع کند به هر دو گروه آگهی دسترسی دارد. سوم نمونه‌کار: در کار پروژه‌ای قیمت را بیشتر نمونه‌کار تعیین می‌کند تا مدرک.