عکاس پرتره: کار در آتلیه، مهارت نور و چهره، و درآمد از هر جلسه عکاسی

در فهرست شهریه آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای تهران برای ۱۴۰۵، استاندارد «عکاس پرتره و آتلیه» ۲۲۸ ساعت است و شهریه حضوری آن حدود ۱۸٫۵ میلیون تومان و شهریه مجازی حدود ۱۴٫۸ میلیون تومان. این طولانی‌ترین مسیر رسمی برای همین شغل است و گواهی آن یکی از راه‌های گرفتن پروانه آتلیه است.

کارگاه‌های کوتاه‌تر هم هست؛ یک کارگاه ۴۰ ساعته عکاسی پرتره در تهران در مهر ۱۴۰۵ شهریه‌ای حدود ۱۱٫۴ میلیون تومان داشت. پیش از ثبت‌نام بپرس چند جلسه با مدل واقعی و نور استودیو کار می‌کنی؛ پرتره را نمی‌شود فقط از روی اسلاید یاد گرفت. سرفصل و آموزشگاه‌ها را در صفحه دوره عکاسی پرتره ببین.

بیشترین آگهی‌ها برای عکاس کودک بود، پس بعد از پایه پرتره، یک دوره کودک و نوزاد زودتر به کار می‌رسد. برای هر سطح، تمرین مهم‌تر از مدرک است: آتلیه‌ها نمونه کار و یک جلسه آزمایشی می‌خواهند.

پرتره یعنی تصویری که موضوع اصلی‌اش یک آدم است، معمولا چهره یا نیم‌تنه او. فرق عکس پرتره با عکسی که فقط آدمی در آن هست، در نیت عکاس است: در پرتره، نور، زاویه، فاصله و حالت چهره طوری انتخاب می‌شوند که بیننده چیزی از شخصیت آن آدم بفهمد. به همین دلیل عکاس پرتره بیش از دوربین با آدم کار می‌کند؛ باید کسی را که جلوی لنز معذب است آرام کند و در چند دقیقه حالتی طبیعی از او بگیرد.

چند جور پرتره که در کار روزانه می‌بینی

• پرتره آتلیه‌ای: در استودیو، با نور کنترل‌شده و زمینه ساده. عکس کودک و نوزاد، عکس خانوادگی و عکس رسمی شرکت‌ها بیشتر از این نوع است.
• پرتره محیطی: آدم در جای کار یا زندگی خودش؛ نانوا کنار تنور، پزشک در مطب، نوازنده با سازش. محیط بخشی از معرفی آن آدم است.
• عکس پرسنلی و رسمی: پرتره‌ای با قاعده‌های سخت، از اندازه سر در کادر تا رنگ زمینه، برای مدرک، پرونده یا سفارت.
• هدشات: پرتره نزدیک و تمیز برای رزومه، سایت شرکت یا شبکه‌های کاری.
• سلف پرتره: عکسی که عکاس از خودش می‌گیرد. برای تمرین نور خوب است، چون مدل همیشه در دسترس است.

کار روزانه در آتلیه چه شکلی است؟

روز عکاس آتلیه با چیدن نور و زمینه شروع می‌شود و با انتخاب و روتوش عکس‌ها تمام می‌شود. بین این دو، چند جلسه پشت سر هم می‌آیند: خوشامد به مشتری، چند دقیقه گفت‌وگو تا یخش باز شود، هدایت ژست، عکاسی، نشان دادن عکس‌ها روی مانیتور و ثبت سفارش. در آتلیه کودک، بخش بزرگی از وقت صرف بازی و آرام کردن بچه می‌شود. در آتلیه‌های کوچک عکاس ادیت و گاهی پذیرش را هم انجام می‌دهد؛ یکی از آگهی‌های تهران عکاس و منشی را با هم خواسته بود.

عکاس کودک و نوزاد بیشترین تقاضا را دارد. در سایت کاریابی ۹ آگهی از ۱۵ آگهی چهره برای کودک، نوزاد و بارداری بود و در تهران هم ۱۳ آگهی از ۳۰ آگهی از کار با کودک نام برده بودند. چهار آگهی چهره برای کلینیک‌های زیبایی و درمانی بود و دو آگهی برای عکس پرسنلی. ۸ آگهی از ۱۵ آگهی سایت کاریابی در استان تهران بود.

مهارت‌هایی که اسم برده‌اند: از ۱۵ آگهی چهره، ۹ آگهی ادیت یا روتوش، ۷ آگهی فتوشاپ و ۶ آگهی نورپردازی یا فلاش خواسته بودند و ۴ آگهی صبوری و علاقه به کار با کودک را شرط کرده بودند. یک آتلیه در تهران «تسلط کامل به عکاسی پرتره و ژست‌دهی به سوژه» و دو سال سابقه در آتلیه معتبر خواسته بود.

خانم‌ها دست بالا را دارند. در تهران ۲۰ آگهی از ۳۰ آگهی همکار خانم خواسته بودند. دلیلی که خود آگهی‌ها نوشته‌اند محیط کار کودکانه و مشتری‌های خانم است. در کل ۱۰۶ آگهی عکاس هم ۳۴ آگهی فقط خانم و ۱۴ آگهی ترجیحا خانم بودند.

کار نیمه‌وقت و آخر هفته زیاد است. ۳ آگهی تهران فقط پنجشنبه و جمعه کار داشتند و ۶ آگهی پورسانت یا درصد را نام برده بودند. سقف سنی هم در ۸ آگهی از ۱۵ آگهی سایت کاریابی آمده بود، از ۳۲ تا ۴۵ سال.

حقوقی که آگهی‌های چهره پیشنهاد می‌دهند

از ۱۵ آگهی چهره در سایت کاریابی، ۱۰ آگهی بازه حقوق نوشته بودند. میانه کف این بازه‌ها ۲۰ و میانه سقف آن‌ها ۳۷٫۵ میلیون تومان در ماه بود؛ پایین‌ترین بازه ۱۸ تا ۲۴ و بالاترین ۴۰ تا ۵۰ میلیون تومان برای عکاسی که پرتره و ادیت را با هم انجام دهد. در کل آگهی‌های عکاس آن سایت، ۶۲ آگهی عدد داشتند و میانه‌شان ۲۵ تا ۳۵ میلیون بود.

آگهی‌های تهران تصویر ناهمواری می‌دهند: یک آتلیه برای عکاس و منشی ۱۲ تا ۲۰ میلیون نوشته بود، یک آتلیه دیگر به دستیار عکاس ۳۰ میلیون با بیمه کامل می‌داد، یک شهربازی سرپوشیده ۴۰ میلیون در ماه، و آگهی‌های فضای باز درآمد پورسانتی را از ۱۲ تا ۵۰ میلیون یا به طور میانگین ۳۰ تا ۴۰ میلیون گفته بودند. دو شهربازی که فقط آخر هفته کار داشتند، درآمد روزانه یک تا سه میلیون تومان را بسته به فروش گفته بودند.

قیمت هر جلسه برای عکاس آزاد

یک آتلیه پرتره در تهران در تعرفه ۱۴۰۵ برای هر شات تحویلی در بسته یک تا پنج شات ۸۵۰ هزار، در بسته شش تا ده شات ۷۰۰ هزار و در بسته یازده تا پانزده شات ۶۵۰ هزار تومان می‌گیرد و یک روز عکاسی سه تا شش ساعته با ۲۰ تا ۳۰ عکس ادیت‌شده را ۱۰ میلیون تومان حساب می‌کند. جدول تعرفه ۱۴۰۵ یک آژانس تبلیغاتی، هر شات پرتره را ۹۵۰ هزار تا ۴ میلیون تومان و روتوش حرفه‌ای اضافه را ۱۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان برای هر عکس آورده است.

در کار تکراری آتلیه، یک سری عکس پرسنلی ۳ در ۴ با روتوش در دو آتلیه تهران ۵۲۰ هزار تومان برای هشت قطعه و ۶۸۰ هزار تومان برای شش قطعه یا فایل بود و فایل یک عکس آتلیه‌ای با کیفیت اصلی ۵۵۰ هزار تومان. این‌ها قیمت فروش است، نه درآمد خالص: اجاره، نور، چاپ، وقت روتوش و پیدا کردن مشتری از آن کم می‌شود.

چه چیزی درآمد را بالا می‌برد؟ تخصص در کودک و نوزاد که بیشترین تقاضا را دارد، روتوش تمیز، نمونه کار منسجم، شبکه مشتری‌های برگشتی و فروش چاپ و قاب کنار فایل.

برای عکس گرفتن در ازای پول، مجوز شخصی لازم نیست؛ اما آتلیه، یعنی مکانی که مشتری به آن می‌آید، پروانه کسب از اتحادیه عکاسان و فیلمبرداران می‌خواهد. بر پایه شرایطی که از درگاه ملی مجوزها نقل شده، آتلیه پرتره دست‌کم ۳۰ متر مربع و آتلیه‌ای که چاپ رنگی هم دارد دست‌کم ۵۰ متر مربع جا لازم دارد. شرط مهارت با گواهی فنی و حرفه‌ای، دیپلم فنی یا مدرک دانشگاهی مرتبط یا استخدام یک فرد واجد شرایط برآورده می‌شود. رئیس همین اتحادیه در ۱۳۹۶ گفته بود برای تایید کیفیت فنی متقاضیان امتحان فنی گرفته می‌شود.

عکس مشتری مال صفحه اینستاگرام تو نیست

نمونه کار مهم‌ترین ابزار عکاس پرتره است، اما عکس آدم‌ها با عکس محصول فرق دارد. ماده ۱۷ قانون جرایم رایانه‌ای، مصوب ۵ خرداد ۱۳۸۸، انتشار تصویر خصوصی یا خانوادگی کسی را بدون رضایت او، اگر به ضرر یا هتک حیثیتش برسد، جرم می‌داند؛ مجازات آن حبس از ۹۱ روز تا دو سال یا جزای نقدی یا هر دو است. پس پیش از گذاشتن عکس هر مشتری در صفحه کاری، رضایت نوشته او را بگیر و برای عکس کودک رضایت والدین را. خیلی از آتلیه‌ها این را در فرم سفارش یک خانه جدا کرده‌اند.

این متن مشاوره حقوقی نیست؛ برای قرارداد آتلیه یا شکایت، با وکیل یا اتحادیه شهر خودت مشورت کن.