تکنسین کامپیوتر: کار روی میز تعمیر، نرخ تعمیرات ۱۴۰۵ و درآمد

سازمان فنی و حرفه‌ای استانداردی با نام دقیق «تکنسین سخت‌افزار» ندارد. آموزشگاه‌ها دوره‌هایی را که با این نام یا با نام +A تبلیغ می‌کنند، زیر استانداردهای زیر برگزار می‌کنند. سقف شهریه حضوری آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵:

• مونتاژ رایانه: ۶۴ ساعت، ۱۰٫۵ میلیون تومان.
• نصب و تنظیم سیستم‌عامل ویندوز: ۶۴ ساعت، ۱۰٫۵ میلیون تومان.
• اسمبل و ارتقادهنده کامپیوترهای شخصی: ۱۰۰ ساعت، ۲۱٫۶ میلیون تومان.
• تعمیرکار عمومی رایانه شخصی: ۱۰۰ ساعت، ۲۵٫۳ میلیون تومان.
• تعمیرکار لپ‌تاپ: ۹۵ ساعت، ۲۵٫۱ میلیون تومان.
• تعمیرکار ماهر PC و لپ‌تاپ: ۲۰۲ ساعت، ۲۶٫۲ میلیون تومان.
• تعمیرکار دستگاه‌های چاپگر: ۶۵۰ ساعت، ۳۶٫۹ میلیون تومان، برای کسی که می‌خواهد پرینتر را تخصصی کار کند.

شهریه آنلاین همین دوره‌ها حدود یک‌پنجم کمتر است، ولی سخت‌افزار بدون دست زدن به قطعه یاد گرفته نمی‌شود. یک ترتیب منطقی این است: مونتاژ و ویندوز با هم، که ۱۲۸ ساعت و ۲۱ میلیون تومان می‌شود؛ بعد تعمیرکار عمومی رایانه یا تعمیرکار لپ‌تاپ؛ و اگر بازار شهرت بیشتر لپ‌تاپ است، دوره ماهر PC و لپ‌تاپ. دوره ۲۰۲ ساعتی ماهر تقریبا هم‌قیمت دوره ۱۰۰ ساعتی تعمیرکار عمومی است؛ اگر وقتش را داری، همان را انتخاب کن.

گواهی این دوره‌ها گواهی مهارت فنی و حرفه‌ای است که بعد از آزمون کتبی و عملی سازمان داده می‌شود. در ۶۷ آگهی آبان ۱۴۰۵ هیچ آگهی‌ای این گواهی را شرط نکرده بود و فقط یک آگهی +A را نام برده بود؛ کارفرما بیشتر می‌خواهد ببیند دستت با قطعه آشناست. پس دوره را برای مهارت بگذران و در کنارش روی دستگاه واقعی کار کن.

تکنسین کامپیوتر با دست روی خود دستگاه کار می‌کند. کیس را باز می‌کند، قطعه خراب را پیدا و عوض می‌کند، کامپیوتر نو را از قطعه‌ها می‌بندد، ویندوز و درایور نصب می‌کند و لپ‌تاپی را که روشن نمی‌شود تا جایی که ممکن است درست می‌کند. کار او به سخت‌افزار و سیستم‌عامل یک دستگاه مشخص بسته است، نه به سرور و شبکه کل یک شرکت.

به انگلیسی به این کار Computer Technician یا PC Technician می‌گویند و در شرکت‌ها عنوان Desktop Support Technician هم رایج است. در آگهی‌های فارسی همین کار با نام‌های «تعمیرکار کامپیوتر»، «تکنسین سخت‌افزار»، «اسمبل‌کار» و «تکنسین فنی کامپیوتر» هم می‌آید و گاهی با «تعمیرکار لپ‌تاپ» یکی گرفته می‌شود.

کار روزانه تکنسین کامپیوتر در پنج دسته جا می‌گیرد:

• عیب‌یابی سخت‌افزار: پیدا کردن اینکه خرابی از پاور است، از رم، از هارد یا از مادربرد؛ با تست قطعه، تعویض موقت با قطعه سالم و مولتی‌متر.
• اسمبل و ارتقا: بستن کیس نو از قطعه‌ها، اضافه کردن رم و SSD، عوض کردن فن و خمیر سیلیکون.
• نصب سیستم‌عامل: نصب ویندوز و درایورها، پارتیشن‌بندی، پاک کردن ویروس و نصب نرم‌افزارهای معمول.
• تعمیر لپ‌تاپ: باز و بست، سرویس فن، تعویض کیبورد، صفحه نمایش، لولا و سوکت شارژ، و در سطح بالاتر تعمیر برد.
• دستگاه‌های کنار کامپیوتر: پرینتر، اسکنر و مانیتور، که در بیشتر محل‌های کار هم به همین نفر سپرده می‌شوند.

فرق این کار با کارشناس IT در جای کار است. تکنسین بیشتر وقتش پشت میز تعمیر یا کنار یک دستگاه می‌گذرد و کارشناس IT بیشتر با شبکه، سرور و حساب کاربرهای یک سازمان سروکار دارد. خیلی از کارشناس‌های IT کارشان را از همین میز تعمیر شروع کرده‌اند و تکنسینی که شبکه هم یاد بگیرد، راهش به آن سمت باز است.

تکنسینی که مستقل کار می‌کند باید بداند هر کار چقدر می‌ارزد. اتحادیه صنفی رایانه تهران در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ نرخ‌نامه خدمات کامپیوتر، لپ‌تاپ و تبلت را برای اعضایش فرستاد. این نرخ‌ها از نیمه اردیبهشت اجرایی شده‌اند، سقف اجرت‌اند و مغازه‌ها باید نرخ‌نامه را جایی نصب کنند که مشتری ببیند. قیمت قطعه جداست.

کارهای روزمره کامپیوتر رومیزی

• نصب ویندوز و درایورها: ۸۰۰ هزار تومان؛ همراه آفیس و نرم‌افزارهای معمول ۱٫۲ میلیون تومان.
• ویروس‌زدایی معمولی: ۴۰۰ هزار تومان؛ فرمت و پارتیشن‌بندی هارد ۳۰۰ هزار تومان.
• نصب رم، SSD یا کارت بدون انتقال اطلاعات، و تعویض فن کیس یا CPU: هر کدام ۳۰۰ هزار تومان.
• اسمبل یک سیستم معمولی همراه نصب ویندوز و آفیس: ۲٫۴ میلیون تومان.
• باز و بست مادربرد برای رفع عیب: ۵۰۰ هزار تومان؛ نصب یا بازدید فنی در محل مشتری ۸۰۰ هزار تومان به‌اضافه رفت‌وآمد.
• تعمیر برد کامپیوتر: درصدی از ارزش برد، از حداکثر ۱۰ درصد برای عیب‌یابی و سرویس تا ۳۵ درصد برای تعویض آی‌سی‌های بزرگ.

لپ‌تاپ: اجرت به قیمت دستگاه بسته است

نرخ‌نامه لپ‌تاپ‌ها را بر اساس قیمتشان در چهار دسته گذاشته است. سرویس کامل، یعنی باز کردن، شستن برد و هیت‌سینک، روغن‌کاری فن و عوض کردن خمیر و پد سیلیکون، برای لپ‌تاپ زیر ۵۰ میلیون تومان ۱٫۴ میلیون تومان و برای لپ‌تاپ بالای ۹۰ میلیون تومان ۵٫۸ میلیون تومان است؛ یعنی بازه ۱٫۴ تا ۵٫۸ میلیون. تعویض کیبوردی که بدون باز کردن کامل دستگاه عوض می‌شود ۵۰۰ هزار تومان است.

قیمت بازار با نرخ‌نامه چقدر فاصله دارد؟

یک سایت خدمات در محل، میانه قیمت تهران را در ۵ آبان ۱۴۰۵ این‌طور گزارش کرده بود: نصب ویندوز و درایور ۸۲۶ هزار تا ۱٫۰۹ میلیون، ویروس‌زدایی ۴۳۵ تا ۵۷۵ هزار، اسمبل سیستم معمولی ۱٫۰۶ تا ۱٫۴ میلیون، تعویض فن ۵۶۵ تا ۷۴۸ هزار و سرویس عمومی لپ‌تاپ ۸۰۰ هزار تا ۱٫۵ میلیون تومان. رفت‌وآمد در همان سایت ۳۰۴ تا ۴۰۲ هزار تومان بود.

پس کارهای نرم‌افزاری در بازار کمی بالاتر از نرخ صنفی انجام می‌شود و اسمبل پایین‌تر از آن؛ البته عدد صنفی اسمبل نصب ویندوز و آفیس را هم در خود دارد. نرخ‌ها نسبت به سال قبل تند بالا رفته‌اند: نصب ویندوز و درایور در نرخ‌نامه تیر ۱۴۰۴، ۵۰۰ هزار تومان بود و همراه آفیس ۷۵۰ هزار؛ هر دو در ۱۴۰۵ حدود ۶۰ درصد بیشتر شده‌اند.

شمار کارفرماها از شمار آگهی‌ها مهم‌تر است. از ۶۷ آگهی سایت کاریابی، ۲۷ آگهی را یک شرکت کیوسک و تجهیزات هوشمند برای ۲۷ شهر داده بود و ۱۰ آگهی دیگر را یک شرکت ماشین‌های اداری و خودپرداز. یعنی بازار رسمی استخدام تکنسین کامپیوتر کوچک است و بخش بزرگی از کار این شغل در مغازه‌ها و آگهی‌های محلی پیدا می‌شود. تهران ۱۵ آگهی داشت، اصفهان ۷ و گیلان ۵.

در متن همین ۶۷ آگهی، سخت‌افزار و قطعات در ۶۴ آگهی آمده بود، شبکه در ۴۸، ویندوز در ۴۱، پرینتر و اسکنر در ۳۴ و برد و لحیم‌کاری در ۱۳. ۳۷ آگهی برخورد خوب با مشتری یا روابط عمومی خواسته بودند و ۲۹ آگهی از کار میدانی یا مأموریت گفته بودند. پس تکنسینی که پرینتر و شبکه ساده هم بلد است، آگهی‌های بیشتری پیش رو دارد.

شرط‌ها: ۲۱ آگهی کارت پایان خدمت می‌خواستند و رایج‌ترین سقف سنی ۳۵ سال بود که در ۱۸ آگهی آمده بود. «۲ سال سابقه» در ۳۱ آگهی آمده بود که ۲۷ تا از همان شرکت میدانی بود. ۴ آگهی کارآموزی بود. ۱۰ آگهی عدد حقوق داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۲۵ و ۳۵ میلیون تومان در ماه بود.

در سایت آگهی محلی تهران، از ۱۹ آگهی، ۴ آگهی تعمیرکار حرفه‌ای برد لپ‌تاپ می‌خواستند، ۵ آگهی تعمیر عمومی کامپیوتر و لپ‌تاپ، ۳ آگهی اسمبل و تست، ۴ آگهی نصب ویندوز و پشتیبانی دفتر و ۳ آگهی کارآموز. ۱۱ آگهی شرط جنسیت نداشتند، ۷ آگهی آقا و ۱ آگهی خانم خواسته بودند. ۱۶ آگهی در مهر، ۲ آگهی در آبان و ۱ آگهی در خرداد منتشر شده بودند و همه هنوز باز بودند.

پیمایش حقوق ۱۴۰۵ پشتیبان سخت‌افزار را در گروه پشتیبانی فنی و Help Desk آورده است؛ یعنی همین کار، نه یک شغل شبیه. ولی تعمیرگاه را جدا نکرده است و این عددها بیشتر حقوق کسانی است که در شرکت کار می‌کنند. در تهران، یک‌دهم پایین این گروه ۱۷ میلیون تومان یا کمتر گرفته بودند و یک‌دهم بالا ۴۱ میلیون یا بیشتر. نیمه میانی درخواستی‌ها در تهران ۳۱ تا ۴۸ میلیون بود. تکنسین تازه‌کار معمولا در نیمه پایین این بازه‌ها شروع می‌کند.

در آگهی‌ها: ۱۰ آگهی سایت کاریابی عدد داشتند و میانه حداقل و حداکثرشان ۲۵ تا ۳۵ میلیون تومان بود. در تهران، اسمبل و تست ۲۵ تا ۳۰ میلیون، نصب ویندوز و نرم‌افزار ۲۵ میلیون، تعمیر عمومی لپ‌تاپ و کامپیوتر ۳۵ میلیون و یک مغازه لپ‌تاپ پایه ۲۵ میلیون به‌اضافه درصد پیشنهاد داده بودند. دو آگهی تعمیرکار حرفه‌ای برد لپ‌تاپ ۷۰ تا ۱۰۰ و ۷۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان نوشته بودند، هر دو بدون بیمه.

چه چیزی درآمد تکنسین کامپیوتر را بالا می‌برد؟

• تعمیر برد: بزرگ‌ترین پله؛ همان دو آگهی ۷۰ میلیونی به بالا برای کسی بود که برد خاموش لپ‌تاپ را زنده می‌کند.
• کار مستقل: درآمد از تعداد کار می‌آید، نه از حقوق. نرخ صنفی نصب ویندوز ۸۰۰ هزار تومان است، ولی اجاره، ابزار، قطعه‌ای که بعد از تعمیر برمی‌گردد و روزهای کم‌کار هم حساب می‌شود.
• شهر: میانه دریافتی در تهران ۲۸ میلیون تومان بود و در شهرهای بزرگ دیگر ۲۱ میلیون.
• شبکه و ویندوز: تکنسینی که شبکه دفتر و پرینتر شبکه را هم راه می‌اندازد، به حقوق کارشناس IT نزدیک می‌شود.

برای قرارداد پروژه‌ای با شرکت‌ها، فهرست بهای خدمات فناوری اطلاعات ۱۴۰۵ نرخ پایه هر نفر-ساعت آزادکار را حدود ۲۷۱ هزار تومان گذاشته است و رده تکنسین با کمترین سابقه و مدرک دیپلم همین عدد پایه را دارد. این عدد مبنای مذاکره است، نه درآمد تضمینی.