چگونه مشاور تحصیلی شویم: مدرک لازم، دوره و استخدام در موسسه کنکور

برای سطح دوم، صفحه دوره مشاوره تحصیلی و صفحه دوره مشاوره کنکور سرفصل‌ها و آموزشگاه‌ها را جدا آورده‌اند. پیش از خرید هر دوره بپرس چند ساعت کار عملی روی کارنامه واقعی دارد؛ دوره‌ای که فقط ویدیو است، تحلیل آزمون را یادت نمی‌دهد.

در ۱۴۰۵ وزن سوابق تحصیلی در کنکور گروه‌های ریاضی، تجربی و انسانی ۶۰ درصد و وزن آزمون ۴۰ درصد است. پس مشاوری که فقط تست‌زنی بلد است عقب می‌ماند؛ برنامه امتحان‌های نهایی پایه یازدهم و دوازدهم حالا بخش اصلی کار است و هر دوره‌ای که این تغییر را درس نمی‌دهد، کهنه است.

مشاور تحصیلی کسی است که به دانش‌آموز کمک می‌کند درس خواندنش را برنامه بدهد، از نتیجه هر آزمون درس بگیرد و آخر کار رشته و دانشگاهی را انتخاب کند که با رتبه و علاقه‌اش جور است. در بازار کار ایران این کار بیشتر در موسسه‌های کنکور، آموزشگاه‌ها، مدرسه‌های غیردولتی و سامانه‌های آنلاین انجام می‌شود. در آبان ۱۴۰۵ از ۶۲ آگهی این شغل، ۵۲ آگهی را کارفرمایان آموزش و پژوهش داده بودند.

یک هفته کاری مشاور تحصیلی

• برنامه هفتگی: برای هر دانش‌آموز ساعت مطالعه هر درس، تست و مرور را می‌چیند و هفته بعد با او می‌سنجد چه مقدار اجرا شد.
• تحلیل کارنامه: بعد از هر آزمون آزمایشی درصد هر درس را با آزمون قبلی مقایسه می‌کند و می‌گوید وقت کجا هدر رفته است.
• تماس و پیگیری: با دانش‌آموز و گاهی با پدر و مادرش تلفنی حرف می‌زند؛ بخش بزرگی از روز همین تماس‌های کوتاه است.
• انتخاب رشته: در فصل انتخاب رشته، رتبه، سهمیه، شهر و علاقه دانش‌آموز را کنار ظرفیت رشته‌ها می‌گذارد و فهرست را با خودش می‌چیند.
• کار با نوجوان: خستگی، اضطراب امتحان و دعوای خانه سر درس را می‌بیند و اگر مشکل جدی باشد، او را به روانشناس یا مشاور دارای پروانه می‌سپارد.

مشاور تحصیلی، پشتیبان آموزشی و مشاور مدرسه

سه عنوان نزدیک به هم در آگهی‌ها دیده می‌شود. پشتیبان آموزشی بیشتر تماس و پیگیری می‌کند و برنامه را مشاور ارشد تیم می‌نویسد. مشاور تحصیلی خودش برنامه می‌ریزد و مسئول یک گروه دانش‌آموز است. مشاور مدرسه کارمند آموزش و پرورش است و راهش دانشگاه فرهنگیان و آزمون استخدامی است. این صفحه درباره دو عنوان اول است، چون بازار آزاد بیشتر همین‌ها را استخدام می‌کند.

اگر خودت یا فرزندت دنبال گرفتن مشاوره هستید، نه مشاور شدن، صفحه مشاوران راه تا کار برای همین ساخته شده است.

تصویر روشن است: این شغل در بازار آزاد بیشتر کار پاره‌وقت دانشجوهای موفق است. ۲۸ آگهی پاره‌وقت بودند، ۱۷ آگهی هر دو حالت را پذیرفته بودند، فقط ۱۱ آگهی تمام‌وقت بودند و ۶ آگهی قراردادی یا پروژه‌ای. ۲۱ آگهی امکان دورکاری داشتند و ۲۶ آگهی صریحا نوشته بودند دانشجو هم می‌پذیرند.

در جنسیت، ۳۱ آگهی شرطی نگذاشته بودند، ۲۴ آگهی فقط خانم و ۴ آگهی ترجیحا خانم می‌خواستند و فقط ۳ آگهی فقط آقا. چند آگهی از شعبه‌های دخترانه یا پسرانه یک موسسه بودند و جنسیت مشاور را با دانش‌آموزان همان شعبه یکی کرده بودند. پایان خدمت سربازی را تنها یک آگهی خواسته بود.

در ۴۴ آگهی سقف سن آمده بود؛ پرتکرارترین سقف‌ها ۲۹ و ۳۵ سال بودند و هر کدام ۹ بار آمده بودند. ۱۲ آگهی گفته بودند آموزش اولیه را خودشان می‌دهند و بعضی آن را رایگان و پیش از شروع کار برگزار می‌کنند. در ۸ آگهی جذب دانش‌آموز، فروش بسته یا پورسانت جزو شرح کار بود و در مقابل ۷ آگهی صریحا نوشته بودند کار شما فروش نیست. بیمه را فقط ۴ آگهی در متن نام برده بودند.

۸ آگهی دیگر با عنوان فروش تلفنی بسته کنکور یا جذب و ثبت‌نام دانش‌آموز را جدا شمردیم و در ۶۲ آگهی نیاوردیم. اگر عنوان آگهی کلمه فروش یا جذب دارد، کار اصلی‌اش مشاوره نیست، حتی اگر در متن از مشاوره حرف بزند.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ مشاور تحصیلی را جدا نشمرده‌اند؛ آن را در گروه روانشناسی، مشاوره و علوم اجتماعی آورده‌اند که مشاور تحصیلی یکی از شغل‌های نمونه آن است. این گروه ۱۴۵ نفر بود، سابقه را تفکیک نکرده بود و رضایت شاغلانش از حقوق ۲٫۳ از ۵ بود.

میانه دریافتی خالص این گروه در تهران در پایان ۱۴۰۴، ۲۰ میلیون تومان در ماه بود و نیمه میانی بین ۱۵ تا ۲۶ میلیون می‌گرفت. در کلان‌شهرها میانه ۱۶ میلیون با نیمه میانی ۱۳ تا ۲۲ و در شهرهای کوچک ۱۹ میلیون با نیمه میانی ۱۴ تا ۲۶ بود. همین گروه برای ۱۴۰۵ در تهران میانه ۲۹ میلیون با نیمه میانی ۲۱ تا ۴۰ میلیون درخواست کرده بود؛ درخواستی، حقوقی است که می‌خواهند، نه آنچه می‌گیرند.

آگهی‌ها چه عددی پیشنهاد کرده‌اند؟

از ۶۲ آگهی آبان ۱۴۰۵، ۳۳ آگهی عدد داده بودند. میانه کف بازه‌ها ۱۸ و میانه سقف آن‌ها ۳۰ میلیون تومان بود. پرتکرارترین بازه ۱۵ تا ۳۰ میلیون بود که ۸ بار آمده بود، بعد ۱۵ تا ۲۵ میلیون با ۵ بار و ۲۰ تا ۳۰ میلیون با ۴ بار. کف ۲۹ آگهی از این ۳۳ آگهی زیر حداقل حقوق قانونی بود، ولی بیشترشان پاره‌وقت‌اند و عدد آن‌ها برای چند ساعت در روز است.

۸ آگهی تمام‌وقت که عدد داده بودند، کف بازه‌شان بین ۱۳ تا ۲۰ میلیون تومان بود. دو عدد بزرگ هم در آگهی‌ها بود: یک قرارداد پروژه‌ای ۱۵۰ تا ۲۷۰ میلیون و یک سامانه آنلاین پاره‌وقت ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون؛ این دو استثنا هستند و نباید آن‌ها را درآمد معمول این شغل دانست.

درآمد مشاور کنکور کمتر از آنچه فکر می‌کنی حقوق ثابت است. در آگهی‌ها چهار شکل پرداخت دیده شد و هر کدام ریسک خودش را دارد.

• حقوق ثابت: چند آگهی حقوق پایه وزارت کار را نوشته بودند و یکی گفته بود بیمه و حقوق قانونی از ماه سوم همکاری شروع می‌شود. این شکل بیشتر در کار تمام‌وقت و حضوری است.
• ثابت به‌اضافه پاداش یا پورسانت: ۳۱ آگهی پاداش و ۲۸ آگهی پورسانت را در مزایا زده بودند. یکی نوشته بود حقوق پایه ۲۰ میلیون به‌اضافه پورسانت یا پاداش عملکرد.
• به ازای هر دانش‌آموز: در یک آگهی دریافتی با تعداد دانش‌آموزان تحت پوشش و جذب هر نفر پله‌پله بالا می‌رفت. هرچه دانش‌آموز بیشتری داشته باشی، درآمد بیشتر و وقت هر نفر کمتر است.
• ساعتی و پروژه‌ای: یک آگهی حقوق ثابت ساعتی به‌اضافه پورسانت داشت و ۶ آگهی قراردادی یا پروژه‌ای بودند.

چه چیزی درآمد مشاور تحصیلی را بالا می‌برد؟

• تعداد دانش‌آموزان ثابت: دانش‌آموزی که سال بعد هم با تو می‌ماند یا خواهر و برادرش را می‌آورد، درآمد را بیشتر از هر بنر بالا می‌برد.
• تخصص در یک گروه: مشاوره انتخاب رشته پزشکی آگهی‌های جدا داشت و رتبه دو یا سه رقمی می‌خواست؛ کسی که یک گروه را عمیق بشناسد، کمتر جایگزین می‌شود.
• شهر: ۴۶ آگهی از ۶۲ آگهی در استان تهران بود؛ در شهرهای کوچک‌تر کار آنلاین راه اصلی است.
• کار مستقل قانونی: مشاور دارای پروانه که مرکز یا دفتر دارد، به تعداد مراجع درآمد دارد؛ آمار معتبری برای این گروه پیدا نشد و عددی نمی‌آوریم.

عددهایی مثل ۵ تا ۱۵ میلیون یا درآمد نامحدود که در بعضی نوشته‌ها برای مشاور کنکور آمده است، منبع قابل بررسی ندارند. معیار تو باید آگهی‌های همان شهر و همان ماه باشد.

مشاور تحصیلی با تصمیم مهم یک خانواده سروکار دارد و چند مرز را باید از روز اول بشناسد.

هیچ مشاوری قبولی را تضمین نمی‌کند

رئیس سازمان سنجش در ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ از خانواده‌ها خواست فریب تبلیغات کذب و ادعای تضمین قبولی را نخورند و پلیس فتا هم ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ هشدار داد عبارت‌هایی مثل قبولی قطعی و فروش صندلی دانشگاه نشانه کلاهبرداری است. مشاوری که چنین قولی بدهد، هم اعتماد خانواده را خرج می‌کند و هم خودش را در معرض شکایت می‌گذارد.

درمان کار مشاور بدون پروانه نیست

اضطراب امتحان معمولی بخشی از کار است، ولی افسردگی، آسیب به خود یا مشکل جدی خانواده را باید به روانشناس یا مشاور دارای پروانه ارجاع داد. سازمان نظام روانشناسی و مشاوره کار مشاوره بدون پروانه را تخلف می‌داند.

اطلاعات و قرارداد

کارنامه، تلفن و حرف‌های دانش‌آموز امانت است؛ برای نمونه کار بدون نام و با اجازه از آن استفاده کن. اگر مستقل کار می‌کنی، تعداد جلسه، مبلغ، روش لغو و کارهایی را که انجام نمی‌دهی کتبی بنویس تا اختلاف بعدی پیش نیاید.