راهنمای شغل · آبان ۱۴۰۵

موزه داری: کار کارشناس موزه، راه استخدام و درآمد

شغل
از گروه شغلی مدیریت فرهنگی و میراث · خانواده‌ی اقتصاد، سیاست و فرهنگ
ورود به این مسیر معمولاً مدرک دانشگاهی مرتبط می‌خواهد (مدیریت فرهنگی، مرمت، باستان‌شناسی، هنر)؛ مهارت‌های تکمیلی‌اش را بیرون از دانشگاه هم می‌شود آموخت.

موزه داری یعنی شناختن، ثبت کردن، نگه داشتن و نشان دادن اشیایی که یک موزه از گذشته، هنر یا طبیعت جمع کرده است، و کارشناس موزه کسی است که این کارها را هر روز انجام می‌دهد. این صفحه برای کسی است که می‌خواهد در موزه کار کند: کار روزانه در مخزن و تالار چیست، ۸۸۷ موزه کشور زیر دست چه کسانی است، استخدام موزه دار از کدام راه است و درآمد این کار در ۱۴۰۵ چقدر است.

۸۸۷
موزه فعال در کشور، اردیبهشت ۱۴۰۵
۲ پست
موزه‌دار در تکمیل ظرفیت آزمون استخدامی فراگیر دوازدهم، بهمن ۱۴۰۴
۲۸۰ ساعت
دوره رسمی راهنمای موزه فنی و حرفه‌ای در ۱۴۰۵

مسیر کارشناس موزه شدن در سه سطح

راه تا کار مسیر کارشناس موزه را سه سطح کرده است. سطح اول تو را به میز ثبت و مخزن می‌رساند، سطح دوم به طراحی نمایشگاه و سطح سوم به اداره مجموعه و نمایشگاه‌های بزرگ.

دوره‌های هر سطح در مسیر کارشناس موزه

روی هر ایستگاه جاده بزن تا آن دوره را ببینی.

تازه نفسماهرسوپرحرفه‌ای
۱. موزه‌داریتازه نفسصفحه‌ی کامل این دوره

کل این مسیر را کجا بخوانم؟

در حال بارگذاری…

فقط چند دوره را می‌خواهی؟ روی هر ایستگاه جاده بزن و «صفحه‌ی کامل این دوره» را باز کن؛ آموزشگاه‌های همان یک دوره آنجا هستند.

  1. ۱

    تازه‌نفس: موزه‌داری، مستندنگاری و تاریخ هنر

    مبانی موزه‌داری، ثبت و شناسنامه‌نویسی اشیای تاریخی و شناخت دوره‌های هنر ایران. با این سطح می‌شود دستیار ثبت، کارشناس مخزن یا راهنمای موزه شد.

  2. ۲

    ماهر: نمایشگاه، حفاظت پیشگیرانه و دیجیتال‌سازی

    طراحی نمایشگاه، کنترل نور و رطوبت و بسته‌بندی در مخزن، دیجیتال‌سازی اسناد و روایت برای بازدیدکننده. این سطح کارشناس موزه را مسئول یک تالار یا یک نمایشگاه موقت می‌کند.

  3. ۳

    سوپرحرفه‌ای: کیوریتوری، موزه مجازی و مدیریت تیم

    طراحی و روایت نمایشگاه‌های بزرگ، ساختن موزه مجازی، گرفتن حمایت مالی از نهادهای بین‌المللی و اداره یک تیم. اینجا جای مدیر مجموعه یا کیوریتور ارشد است.

از روز اول یک پرونده کاری بساز: شناسنامه چند شیء که خودت ثبت کرده‌ای، با عکس و توضیح، متن کوتاهی که برای ویترین نوشته‌ای و عکس نمایشگاهی که در چیدنش بوده‌ای. موزه‌ها کمتر به مدرک تنها نگاه می‌کنند و بیشتر می‌پرسند چه چیزی را واقعا ثبت یا نمایش داده‌ای. دوره کوتاه راهنمای موزه برای کار با بازدیدکننده خوب است و دوره‌های مرمت برای فهم آسیب اشیا؛ هیچ‌کدام جای کارشناسی و کارورزی در موزه را نمی‌گیرد.

موزه داری چیست و کارشناس موزه هر روز چه می‌کند؟

شورای بین‌المللی موزه‌ها، ایکوم، در شهریور ۱۴۰۱ تعریف تازه‌ای از موزه داد: نهادی دائمی و غیرانتفاعی که میراث مادی و معنوی را پژوهش می‌کند، گرد می‌آورد، نگه می‌دارد، تفسیر می‌کند و به نمایش می‌گذارد و برای همه باز است. موزه داری مجموعه دانش و مهارتی است که این کارها را ممکن می‌کند. در ایران آیین‌نامه هیئت وزیران در مرداد ۱۳۸۴ هم موزه را نهادی دائمی با هدف خدمات فرهنگی، آموزشی و پژوهشی از راه نمایش آثار تعریف کرده است.

کارشناس موزه در موزه‌های کوچک همه این کارها را با هم انجام می‌دهد و در موزه‌های بزرگ یکی از آن‌ها را. کار او بیشتر پشت صحنه است: در مخزن، پشت میز ثبت و در کارگاه چیدمان. بازدیدکننده فقط آخرین مرحله را می‌بیند.

ثبت و شناسنامه اشیا

هر شیء که وارد موزه می‌شود شماره، عکس، اندازه، جنس، تاریخ تقریبی، محل پیدا شدن و وضعیت سلامت می‌گیرد. به این پرونده شناسنامه علمی شیء می‌گویند. در موزه‌های وابسته به وزارت میراث فرهنگی کسی که مسئول این اموال است «امین اموال» نام دارد. اطلاعات اشیای موزه‌ها و مجموعه‌داران باید در سامانه جامع اموال فرهنگی تاریخی، که کوتاه‌شده‌اش «جام» است، ثبت شود. مثلا اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی در مهر ۱۴۰۵ گفت در دو سال ۲۱٬۷۴۲ شیء تاریخی را در این سامانه ثبت یا اصلاح کرده است؛ بیشترشان سکه، اشیای فلزی و نسخه خطی بودند و ثبت تابلوهای نقاشی مخزن ادامه دارد. این کار حوصله، چشم دقیق و آشنایی با تاریخ هنر می‌خواهد.

حفاظت پیشگیرانه و مخزن

کارشناس موزه شیء را مرمت نمی‌کند؛ مرمت کار مرمتگر است. کار او جلوگیری از آسیب است: کنترل نور، رطوبت و دما، بسته‌بندی درست در مخزن، جابه‌جایی با دستکش و ابزار مناسب، و گزارش هر ترک یا لک تازه به مرمتگر. بیشتر اشیای هر موزه در مخزن‌اند، نه در ویترین، و نگهداری از مخزن بخش بزرگی از کار روزانه است.

نمایشگاه

انتخاب اشیا برای یک نمایشگاه، نوشتن متن کنار ویترین، ترتیب چیدن، نورپردازی و امانت گرفتن یا امانت دادن شیء به موزه دیگر. در موزه‌های بزرگ به کسی که نمایشگاه را طراحی و روایت می‌کند کیوریتور می‌گویند. متن کوتاه و درست کنار یک شیء، نتیجه ساعت‌ها خواندن درباره آن است.

آموزش و بازدیدکننده

برنامه برای مدرسه‌ها، کارگاه برای کودکان، بازدید راهنمایی‌شده و پاسخ به پرسش پژوهشگران. راهنمای موزه بیشتر همین بخش را انجام می‌دهد و کارشناس موزه محتوای آن را آماده می‌کند. یک مثال از همین بازار: در شهریور ۱۴۰۵ یک موزه حیات وحش در تهران «راهنمای علمی» با کارشناسی زیست‌شناسی می‌خواست که با کودکان و خانواده‌ها کار کند. پس کار آموزشی در موزه همیشه به رشته تاریخ یا هنر بسته نیست؛ موضوع موزه رشته را تعیین می‌کند.

کارشناس موزه کجا کار می‌کند؟ ۸۸۷ موزه با صاحبان مختلف

۸۸۷
موزه فعال در کشور
اردیبهشت ۱۴۰۵
۲۵۹
موزه وابسته به وزارت میراث فرهنگی
از ۸۳۶ موزه، اردیبهشت ۱۴۰۴
۳۲۴
موزه سایر دستگاه‌ها و نهادهای عمومی
بیشترین سهم، اردیبهشت ۱۴۰۴
۲۱۶
موزه خصوصی
به اضافه ۳۷ موزه مشارکتی

در اردیبهشت ۱۴۰۴ معاونت میراث فرهنگی ۸۳۶ موزه فعال را این طور تقسیم کرد: ۲۵۹ موزه وابسته به وزارت میراث فرهنگی، ۳۲۴ موزه زیر دست دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی دیگر، ۲۱۶ موزه خصوصی و ۳۷ موزه مشارکتی که دولت و بخش خصوصی با هم اداره می‌کنند. یک سال بعد، در اردیبهشت ۱۴۰۵، شمار موزه‌های فعال ۸۸۷ اعلام شد. هدف برنامه هفتم توسعه رسیدن به ۱۰۰۰ موزه است و شعار وزارتخانه «هر شهر یک موزه» است.

نکته مهم برای کسی که دنبال کار است این است که بیشتر موزه‌ها زیر دست خود وزارت میراث فرهنگی نیستند. بنیادها، آستان‌ها، شهرداری‌ها، دانشگاه‌ها و دستگاه‌های دیگر موزه خودشان را دارند و کارکنانش را خودشان می‌گیرند. موزه‌های خصوصی هم بیشتر کوچک‌اند و صاحب مجموعه با چند همکار آن را می‌گرداند.

موزه‌ها در کشور یکسان پخش نشده‌اند. در اردیبهشت ۱۴۰۴ استان تهران ۱۹۳ موزه داشت، خراسان رضوی ۷۶، اصفهان ۵۱، فارس ۴۶، آذربایجان شرقی ۴۱ و یزد ۳۹. در کهگیلویه و بویراحمد فقط ۳ موزه بود و ایلام و قم هر کدام ۶ موزه داشتند. کسی که در شهر کوچکی زندگی می‌کند، باید بداند شمار موزه‌های استانش جای کار را محدود می‌کند.

موزه داری در ایران: سهم ۳۲۴ موزه سایر دستگاه‌ها، ۲۵۹ موزه وابسته به وزارت میراث، ۲۱۶ موزه خصوصی و ۳۷ مشارکتی از ۸۳۶ موزه، تهران با ۱۹۳ موزه و ۸۸۷ موزه فعال در ۱۴۰۵
موزه‌های فعال کشور بر پایه آمار اردیبهشت ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵

موزه دولتی، موزه نهادها و موزه خصوصی: کار در کدام فرق دارد؟

سه نوع موزه، سه نوع کارفرما. قاعده استخدام و حقوق در هر کدام جداست:

موضوعوابسته به وزارت میراثسایر دستگاه‌ها و نهادهاموزه خصوصی
شمار، اردیبهشت ۱۴۰۴۲۵۹ موزه۳۲۴ موزه۲۱۶ موزه
راه ورودآزمون فراگیر و ارزیابی تکمیلیاستخدام خود دستگاه، گاهی با آگهیآشنایی، کارورزی و معرفی
قاعده کار و حقوقکارمند دولت، جدول حقوق دولتمقررات همان دستگاهقانون کار و حداقل حقوق قانونی
ثبت اشیادر سامانه جام، با امین اموالموظف به ثبت در سامانه جامپروانه و فهرست سالانه اموال
اندازه تیماز چند نفر تا ده‌ها نفربسته به دستگاهمعمولا صاحب مجموعه و چند همکار
موزه‌های مشارکتی، ۳۷ موزه در اردیبهشت ۱۴۰۴، را دولت و بخش خصوصی با هم اداره می‌کنند و قاعده‌شان به قرارداد میان آن‌ها بستگی دارد.

استخدام موزه دار: آزمون، تکمیل ظرفیت و آگهی‌های بازار

شمارش ۵ آبان ۱۴۰۵، کنار دفترچه آزمون استخدامی:

۲ پست
موزه‌دار در تکمیل ظرفیت آزمون فراگیر دوازدهم
تهران و اراک، بهمن ۱۴۰۴
۶ درس
مواد تخصصی آزمون موزه‌دار
دفترچه دوره دوازدهم، ۱۴۰۳
۱ آگهی
مرتبط با موزه در یک سایت بزرگ کاریابی، کل کشور
از ۳ آگهی با واژه موزه
صفر
آگهی موزه در سایت آگهی محلی، پنج شهر بزرگ
تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز

راه اصلی کار در موزه‌های دولتی آزمون استخدامی فراگیر دستگاه‌های اجرایی است. وزارت میراث فرهنگی در دوره دوازدهم این آزمون، که آذر ۱۴۰۳ برگزار شد، شغل «موزه‌دار» داشت. مواد تخصصی این شغل در دفترچه آن دوره شش درس بود: شناخت موزه، حفاظت و نگهداری آثار موزه‌ای، مبانی آسیب‌شناسی و مرمت اشیا و آثار، ارائه و نمایش در موزه، تاریخ هنر ایران و جهان و شیوه‌های نوین موزه‌داری. این‌ها کنار مواد عمومی آزمون است.

در دفترچه تکمیل ظرفیت همین دوره، که بهمن ۱۴۰۴ منتشر شد، وزارت میراث فرهنگی ۲ پست موزه‌دار داشت: یکی در تهران برای موزه آبگینه و سفالینه و یکی در اداره کل میراث فرهنگی استان مرکزی در اراک. هر دو پست در سهمیه ایثارگران بود. در همان جدول، شغل «مراقب آثار تاریخی فرهنگی» در بسیاری از شهرها ظرفیت داشت؛ این شغل نگهداری و مراقبت از بناها و آثار است و با کار کارشناس موزه یکی نیست. مرحله ارزیابی تکمیلی داوطلبان این وزارتخانه ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ برگزار شد. پس پست موزه‌دار در آزمون کم است و باید دفترچه هر دوره را خط به خط خواند.

بازار آزاد هم آگهی موزه‌دار ندارد. ۵ آبان ۱۴۰۵ همه آگهی‌های زنده یک سایت بزرگ کاریابی را با واژه «موزه» جستیم: ۳ آگهی بود که فقط یکی به کار موزه ربط داشت، همان راهنمای علمی موزه حیات وحش؛ دو تای دیگر رستورانی در یک باغ موزه و شرکتی بودند که نشانی‌اش کنار یک موزه بود. در یک سایت آگهی محلی، در تهران، مشهد، اصفهان، تبریز و شیراز، هیچ آگهی‌ای با واژه موزه نبود. آگهی‌های «گالری» هم در همین پنج شهر بیشتر فروشگاه طلا، مبلمان و خودرو بودند.

آخرین آگهی موزه‌دار با حقوق اعلام‌شده که پیدا کردیم برای موزه‌های بنیاد در یزد بود، حدود آذر ۱۴۰۳، با پیشنهاد ۱۲ تا ۱۷ میلیون تومان در ماه؛ این آگهی بسته شده است. موزه‌های سایر دستگاه‌ها گاهی این طور مستقیم آگهی می‌دهند و آزمون فراگیر ندارند.

برای پیدا کردن کار، این سه راه را هم‌زمان دنبال کن: اطلاعیه‌های آزمون فراگیر و تکمیل ظرفیت، صفحه شغلی موزه‌های بنیادها و نهادها، و آشنایی مستقیم با موزه‌های شهرت از راه کارورزی و همکاری در نمایشگاه‌ها. در موزه‌های کوچک، کسی که پیش‌تر داوطلبانه کار کرده و دیده شده، معمولا اولین گزینه است.

استخدام موزه دار در ۱۴۰۵: ۲ پست موزه‌دار در تکمیل ظرفیت آزمون فراگیر دوازدهم، شش درس تخصصی آزمون، یک آگهی مرتبط در سایت کاریابی و صفر آگهی در پنج شهر
راه‌های استخدام موزه دار، شمارش ۵ آبان ۱۴۰۵

از دانشگاه تا اولین کار در موزه: مسیر معمول

کار در موزه با یک مدرک تنها به دست نمی‌آید. بیشتر کسانی که در موزه مانده‌اند این مرحله‌ها را پشت سر گذاشته‌اند:

  1. ۱

    رشته موزه یا یک رشته نزدیک

    کارشناسی

    کارشناسی موزه در گروه هنر و فقط در دو دانشگاه هنر اصفهان و شیراز پذیرش دارد. در موزه‌ها دانش‌آموختگان باستان‌شناسی، تاریخ، پژوهش هنر و مرمت هم کار می‌کنند؛ مثلا ثبت کامل اشیای موزه هفت‌تپه در ۱۴۰۴ را تیمی از کارکنان موزه، باستان‌شناسان و کارشناسان ثبت اموال انجام دادند.

  2. ۲

    کارورزی و همکاری با یک موزه

    سال‌های دانشجویی

    کارورزی در مخزن، کمک در ثبت اشیا یا چیدن یک نمایشگاه موقت. ایکوم ایران برای دانشجویانی که در دوره تحصیل با موزه همکاری مؤثر داشته‌اند عضویت دانشجویی دارد.

  3. ۳

    مدیریت موزه یا مطالعات موزه

    کارشناسی ارشد

    در آزمون ارشد ۱۴۰۵ این دو گرایش در مجموعه هنرهای پژوهشی و صنایع دستی بودند و ماده «مباحث موزه» در آزمونشان بود. برای کار کارشناسی و مدیریتی در موزه‌های بزرگ این مقطع کمک زیادی می‌کند.

  4. ۴

    آزمون، استخدام نهادها یا موزه خصوصی

    ورود به کار

    آزمون فراگیر برای موزه‌های وزارتخانه، استخدام مستقیم برای موزه‌های بنیادها و نهادها، و معرفی و آشنایی برای موزه‌های خصوصی.

  5. ۵

    عضویت حرفه‌ای در ایکوم

    پس از سه سال

    عضویت انفرادی ایکوم ایران برای کارکنان موزه، رسمی، پیمانی، قراردادی یا شرکتی، با بیمه و دست‌کم سه سال سابقه است. کسی که در تجارت اشیای تاریخی کار می‌کند عضو نمی‌شود.

جزئیات ظرفیت و دانشگاه‌های رشته‌های میراث و موزه در صفحه گروه شغلی آمده است.

دوره‌های کوتاه کنار دانشگاه: راهنمای موزه و مرمت

سازمان فنی و حرفه‌ای سه استاندارد نزدیک به کار موزه دارد. سقف شهریه حضوری آموزشگاه‌های آزاد استان تهران در ۱۴۰۵:

دورهمدتبه چه کاری می‌آیدسقف شهریه حضوری
راهنمای موزه۲۸۰ ساعتکار با بازدیدکننده، شناخت انواع موزه و کدهای اخلاقی ایکومحدود ۶٫۳ میلیون تومان
مرمتگر آثار تاریخی فرهنگی۲۰۵ ساعتشناخت آسیب اشیا و همکاری با کارگاه مرمتحدود ۱۶٫۷ میلیون تومان
مرمت نسخ خطی و اسناد تاریخی۱۵۰ ساعتموزه‌ها و کتابخانه‌هایی که نسخه خطی و سند دارندحدود ۱۵ میلیون تومان
دوره راهنمای موزه برای ورود، پایان دوره اول متوسطه می‌خواهد و پیش‌نیازش دوره راهنمای عمومی گردشگری است. سرفصل‌هایش از تاریخچه موزه و ثبت و ضبط آثار تا نورپردازی، بازاریابی موزه و بازدید از انواع موزه است. در آبان ۱۴۰۵، ۱۳ دوره فعال این استاندارد ثبت شده بود، از جمله در تبریز و سراب. استاندارد ۳۰ ساعته «حفاظت از موزه‌ها» دوره نگهبانی است و به کار کارشناس موزه ربطی ندارد.

درآمد کارشناس موزه: حقوق دولتی، آگهی‌ها و کار پروژه‌ای

حقوق در ایران
۲۴ تا ۳۷ میلیون تومان

ماهانه و خالص، سراسر کشور، بر پایه پژوهشگران، ۱۴۰۴. این عدد مربوط به کلِ گروه مدیریت فرهنگی و میراث است، نه یک عنوان شغلی خاص.

عدد تخمینی. برای این حوزه داده جداگانه‌ای منتشر نشده؛ این عدد حقوق گروه نزدیکی است که در خط بالا آمده. برای مذاکره حقوق به آن تکیه نکن.

حقوق در خارج از کشور
آمریکا
۶۳,۴۲۰ دلار آمریکا
۴۸,۸۷۰ تا ۸۳,۰۸۰
کانادا
۷۵,۶۲۸ دلار کانادا
۴۸,۹۶۳ تا ۱۱۳,۸۵۹

سالانه و ناخالص، عددِ میانه و بازه‌ی نیمه‌ی میانیِ بازار. شغلِ متناظر: Curators. منبع: اداره‌ی آمار کار آمریکا (۲۰۲۵) و Job Bank کانادا (۲۰۲۵).

عددهای درآمد کارشناس موزه، میلیون تومان در ماه
نوع عددمقدارتوضیح
آگهی موزه‌دار، موزه‌های بنیاد در یزد۱۲ تا ۱۷پیشنهاد کارفرما، آذر ۱۴۰۳، آگهی بسته شده
حداقل حقوق کارکنان دولت۱۸٫۷۱۴۰۵، کارمند تمام‌وقت دستگاه اجرایی
حداقل حقوق قانونی کارگر مجرد۲۱٫۸ناخالص، ۱۴۰۵؛ کف موزه خصوصی و کار قراردادی
دریافتی و درخواستی در گزارش‌های حقوقبدون عدداین شغل گروه جداگانه‌ای ندارد
حداقل حقوق قانونی ۱۴۰۵ برای کارگر مجرد حدود ۲۱٫۸ میلیون تومان ناخالص در ماه است.

چرا عدد حقوق در ایران نمی‌آوریم؟

گزارش‌های معتبر حقوق که دریافتی و درخواستی شغل‌ها را می‌شمارند، کارشناس موزه را گروه جداگانه‌ای نمی‌دانند و گروهی هم نیست که دقیقا همین کار را بکند. عدد یک شغل دیگر را هم جای آن نمی‌گذاریم، چون گمراه‌کننده است. به جای آن، عددهایی را می‌آوریم که خود این شغل دارد.

کارمند موزه‌های وزارت میراث فرهنگی کارمند دولت است و حقوقش از جدول حقوق دولت می‌آید، با مدرک، سابقه و رتبه بالا می‌رود و بیمه و مزایای کارمندی دارد. حداقل حقوق کارکنان دولت در ۱۴۰۵ حدود ۱۸٫۷ میلیون تومان در ماه است. افزایش حقوق کارمندان در ۱۴۰۵ به طور میانگین ۲۰ درصد بود، با یک بخش ثابت سه میلیون تومانی که به همه سطح‌ها اضافه شد.

موزه خصوصی و کار قراردادی تابع قانون کار است و پایین‌تر از حداقل حقوق قانونی نباید پرداخت کند. تنها آگهی موزه‌دار با حقوق اعلام‌شده که پیدا کردیم، ۱۲ تا ۱۷ میلیون تومان پیشنهاد داده بود؛ اما آن عدد مال آذر ۱۴۰۳ است و پیش از افزایش‌های دو سال بعد. کار پروژه‌ای هم هست: ثبت و مستندنگاری مجموعه‌ها، طراحی یک نمایشگاه موقت یا نوشتن متن راهنمای یک موزه، که مبلغش با هر پروژه جدا توافق می‌شود.

آنچه درآمد را بالا می‌برد: مدرک کارشناسی ارشد در مدیریت یا مطالعات موزه، تخصص در یک نوع شیء مثل سکه، فرش یا نسخه خطی، زبان انگلیسی برای همکاری با موزه‌های خارجی، و تجربه طراحی نمایشگاه. در طبقه‌بندی رسمی مشاغل آمریکا هم ۴۴ درصد پاسخ‌دهندگان گفته‌اند کار کارشناس موزه کارشناسی ارشد می‌خواهد و ۳۵ درصد دکتری.

درآمد کارشناس موزه: آگهی موزه‌دار ۱۲ تا ۱۷ میلیون تومان در آذر ۱۴۰۳، حداقل حقوق کارکنان دولت ۱۸٫۷ و حداقل حقوق قانونی ۲۱٫۸ میلیون تومان در ۱۴۰۵، کنار ۶۳٬۴۲۰ دلار در آمریکا و ۷۵٬۶۲۸ دلار کانادا
میلیون تومان در ماه؛ عددهای خارج سالانه و پیش از مالیات

درآمد کارشناس موزه در آمریکا و کانادا

در آمریکا میانه درآمد کارشناسان موزه ۶۳٬۴۲۰ دلار در سال است؛ یک چهارم کمتر از ۴۸٬۸۷۰ و یک چهارم بیشتر از ۸۳٬۰۸۰ دلار می‌گیرند. در کانادا میانه درآمد گروه کارشناسان موزه و مرمتگران ۷۵٬۶۲۸ دلار کانادا در سال است، از حدود ۴۸٬۹۶۳ تا ۱۱۳٬۸۵۹ دلار. عددها سالانه و پیش از مالیات‌اند و بیشتر این افراد کارشناسی ارشد یا دکتری دارند.

برای آموزشگاه‌ها

آموزشگاه موزه‌داری، مرمت یا راهنمای موزه دارید؟

اگر دوره راهنمای موزه، مرمت آثار یا مستندنگاری اشیا را با مجوز و تمرین در موزه یا کارگاه واقعی برگزار می‌کنید، درخواست همکاری بفرستید. هر آموزشگاه و هر دوره پیش از نمایش در راه تا کار جداگانه بررسی می‌شود.

  • ثبت‌نام آموزشگاه با شماره موبایل و مشخصات آن
  • بررسی درخواست شما توسط تیم راه تا کار
  • بعد از تایید، صفحه آموزشگاه در سایت و امکان ثبت دوره
  • بررسی جداگانه هر دوره پیش از نمایش کنار مسیر کارشناس موزه
درخواست همکاری آموزشگاه

ثبت‌نام رایگان است و درخواست شما بررسی می‌شود.

موزه خصوصی و مجموعه‌داری: قاعده‌ها پیش از شروع

بعضی کسانی که موزه داری را جستجو می‌کنند صاحب یک مجموعه‌اند و می‌خواهند موزه خودشان را باز کنند. قاعده‌های اصلی این‌هاست:

مجموعه‌داری پروانه می‌خواهد

بر پایه آیین‌نامه مصوب مرداد ۱۳۸۴ هیئت وزیران، هر کس اموال فرهنگی تاریخی و هنری را گرد می‌آورد و نگه می‌دارد باید از سازمان میراث فرهنگی پروانه بگیرد و هر سال فهرست اموالش را به آن بدهد.

مجموعه‌دار تاجر نیست

مجموعه‌دار حق تجارت اموال تاریخی را ندارد. مبادله میان مجموعه‌داران و موزه‌های خصوصی آزاد است و فروش برخی اشیا برای تکمیل مجموعه فقط با اجازه خاص ممکن است.

چند مجوز در سال صادر می‌شود؟

اردیبهشت ۱۴۰۳ مدیرکل موزه‌ها گفت در دو سال پیش از آن ۲۹ مجوز تأسیس موزه خصوصی و ۶۴ مجوز مجموعه‌داری صادر شده، ۷۴ موزه خصوصی تمدید مجوز گرفته و ۷۱ هزار شیء از مجموعه‌داران در سامانه جام ثبت شده است.

حمایت دولت

همان آیین‌نامه اجازه می‌دهد بناهای تاریخی دولتی که جزو نفایس ملی نیستند، رایگان برای مدت محدود یا با اجاره به شرط تملیک به موزه‌ها و مجموعه‌های خصوصی داده شود و مرمت اشیایشان در کارگاه‌های دولتی به قیمت تمام‌شده انجام شود.

جای کارشناس موزه

انجمن مجموعه‌داران ۴٬۵۰۰ مجموعه‌دار خصوصی را شناسایی کرده است. ثبت و شناسنامه‌نویسی همین مجموعه‌ها و آماده کردن نمایش آن‌ها، کاری است که کارشناس موزه می‌تواند به صورت پروژه‌ای انجام دهد.

کار در موزه به شخصیت تو می‌آید؟

احتمالا لذت می‌بری اگر

  • ساعت‌ها با یک شیء یا سند کار کردن خسته‌ات نمی‌کند
  • تاریخ، هنر یا طبیعت را دوست داری و درباره‌اش می‌خوانی
  • دقت در ثبت جزئیات برایت مهم است
  • دوست داری چیزی را که فهمیده‌ای برای دیگران روشن بگویی

این‌ها را هم در نظر بگیر

  • پست دولتی کم است و از راه آزمون می‌آید
  • آگهی آزاد برای این کار تقریبا نیست
  • بیشتر کار پشت صحنه و در مخزن است، نه در تالار
  • در شهرهای کوچک موزه کم است و باید برای کار جابه‌جا شد

این شغل در یک نگاه

کار با آدم‌ها۸۰٪
کار با دست و ابزار۳۵٪
تحرک و کار بدنی۴۰٪
شیفت عصر و شب۲۵٪
نظم و کار روتین۵۰٪
خلاقیت۷۵٪

تست راه تا کار نشان می‌دهد کار آرام و دقیق با اشیا و اسناد، کنار آموزش دادن به بازدیدکننده، چقدر با علاقه‌ها و شخصیت تو جور است و کدام شغل‌های نزدیک هم به تو می‌آیند.

شروع تست

سوال‌های رایج درباره موزه داری

موزه داری چیست؟

مجموعه دانش و مهارت گرد آوردن، ثبت، نگهداری، پژوهش و نمایش اشیای یک موزه است. ایکوم در شهریور ۱۴۰۱ موزه را نهادی دائمی و غیرانتفاعی تعریف کرد که میراث مادی و معنوی را پژوهش، نگهداری، تفسیر و نمایش می‌دهد و برای همه باز است.

موزه دار کیست و چه فرقی با راهنمای موزه دارد؟

موزه‌دار یا کارشناس موزه اشیا را ثبت می‌کند، از مخزن نگهداری می‌کند و نمایشگاه می‌چیند. راهنمای موزه بیشتر با بازدیدکننده کار می‌کند و محتوایی را که کارشناس موزه آماده کرده توضیح می‌دهد. دوره رسمی راهنمای موزه ۲۸۰ ساعت است.

شرح وظایف کارشناس موزه چیست؟

ثبت و شناسنامه‌نویسی اشیا و ورود آن‌ها به سامانه جام، حفاظت پیشگیرانه در مخزن و ویترین، طراحی و چیدن نمایشگاه، نوشتن متن کنار اشیا، امانت دادن و گرفتن شیء و آماده کردن برنامه‌های آموزشی. مرمت کار مرمتگر است، نه کارشناس موزه.

موزه داری به انگلیسی چه می‌شود؟

دانش موزه داری Museology یا Museum Studies است. به کارشناس موزه Curator، به مسئول ثبت اشیا Registrar و به کسی که اشیا را برای نمایش آماده می‌کند Museum Technician می‌گویند.

بدون رشته موزه می‌شود در موزه کار کرد؟

بله. در موزه‌ها دانش‌آموختگان باستان‌شناسی، تاریخ، پژوهش هنر، مرمت و حتی زیست‌شناسی برای موزه‌های طبیعی کار می‌کنند. موضوع موزه رشته لازم را تعیین می‌کند. برای پست موزه‌دار در آزمون استخدامی، رشته‌های پذیرفته را باید در دفترچه همان دوره دید.

ارشد موزه داری کدام رشته است؟

در آزمون کارشناسی ارشد ۱۴۰۵، گرایش‌های مدیریت موزه و مطالعات موزه در مجموعه هنرهای پژوهشی و صنایع دستی بودند و یکی از مواد آزمونشان «مباحث موزه» بود.

حقوق موزه داری چقدر است؟

گزارش حقوق جداگانه‌ای برای این شغل نیست. کارمند موزه دولتی از جدول حقوق دولت می‌گیرد که حداقلش در ۱۴۰۵ حدود ۱۸٫۷ میلیون تومان است. در موزه خصوصی کف قانونی ۲۱٫۸ میلیون تومان ناخالص است. آخرین آگهی موزه‌دار، در آذر ۱۴۰۳، ۱۲ تا ۱۷ میلیون تومان پیشنهاد داده بود.

دوره موزه داری کوتاه هم هست؟

سازمان فنی و حرفه‌ای دوره راهنمای موزه را دارد: ۲۸۰ ساعت، با پیش‌نیاز راهنمای عمومی گردشگری و سقف شهریه حضوری حدود ۶٫۳ میلیون تومان در تهران ۱۴۰۵. دوره‌های مرمت آثار و مرمت نسخ خطی هم هست. هیچ‌کدام جای کارورزی در موزه را نمی‌گیرد.

کتاب موزه داری نوشین دخت نفیسی برای چه کسی است؟

این کتاب درسی ۱۶۸ صفحه‌ای را سازمان سمت با همکاری سازمان میراث فرهنگی منتشر کرده است. چاپ اولش ۱۳۸۰ بود و چاپ سیزدهمش فروردین ۱۴۰۴. چهار فصل دارد: تاریخچه و انواع موزه، دانش موزه‌داری، ساختار و کار موزه و آموزش در موزه. برای شروع و برای آمادگی آزمون موزه‌دار مناسب است.

برای عضویت در ایکوم ایران چه لازم است؟

عضویت انفرادی برای کارکنان موزه با بیمه و دست‌کم سه سال سابقه است و عضویت دانشجویی برای دانشجویانی که با موزه همکاری مؤثر داشته‌اند. کسی که اشیای تاریخی را برای سود خرید و فروش می‌کند نمی‌تواند عضو شود.

پیش از انتخاب کار در موزه، تست بده

تست راه تا کار چند دقیقه طول می‌کشد و نشان می‌دهد کار دقیق و پژوهشی موزه به تو نزدیک‌تر است یا شغل دیگری در فرهنگ، هنر و میراث.

شروع تست

سوالی درباره کارشناس موزه دارید؟

سوالتان را بپرسید. جواب را همین‌جا می‌نویسیم تا به کار بقیه هم بیاید.