کارشناس استراتژی: وظایف، شرایط استخدام و حقوق ۱۴۰۵

در فهرست شهریه آموزشگاه‌های آزاد فنی و حرفه‌ای تهران در ۱۴۰۵، این دوره‌ها به این مسیر نزدیک‌اند (سقف شهریه کلاس حضوری):

• برای مرحله اول: کاروری اکسل، ۵۷ ساعت، حدود ۶٫۵ میلیون تومان؛ برنامه‌ریزی استراتژیک با روش SWOT، ۳۷ ساعت، حدود ۷٫۴ میلیون تومان.
• برای مرحله دوم: تهیه برنامه استراتژیک، ارزیابی عملکرد بر اساس مدل BSC و بهره‌وری سازمانی KPI و OKR، هر کدام ۶۰ ساعت و حدود ۱۴٫۴ میلیون تومان؛ مدیر هوش تجاری (BI)، ۱۳۲ ساعت، حدود ۲۲٫۱ میلیون تومان.
• برای مرحله سوم: استاندارد مدیر ارشد کسب‌وکار MBA، ۵۰۰ ساعت، حدود ۶۲ میلیون تومان؛ یا کارشناسی ارشد مدیریت کسب‌وکار در کنکور ارشد (مجموعه ۱۱۴۸) که گرایش استراتژی دارد.

این دوره‌ها گواهی مهارت می‌دهند و جای سابقه کار را نمی‌گیرند. آگهی‌های سطح کارشناس ۱ تا ۳ سال سابقه خواسته بودند؛ پس بهتر است دوره‌های مرحله دوم را وقتی بگذرانی که در یک واحد برنامه‌ریزی، مالی یا کنترل پروژه کار می‌کنی و می‌توانی همان روز روی داده واقعی تمرین کنی.

در هر سازمانی هیئت مدیره و مدیرعامل می‌گویند سه یا پنج سال بعد کجا می‌خواهند باشند: سهم بازار بیشتر، محصول تازه، شهر یا کشور تازه، هزینه کمتر. کارشناس استراتژی کسی است که این جمله‌های کلی را به کار قابل اجرا تبدیل می‌کند. او می‌پرسد برای رسیدن به این هدف هر واحد امسال چه باید بکند، با چه بودجه‌ای و با کدام عدد می‌شود فهمید کار جلو رفته است.

در ۴۳ آگهی آبان ۱۴۰۵ که عنوانشان استراتژی یا برنامه‌ریزی راهبردی بود، سه کار بیش از بقیه تکرار شده بود: ۳۳ آگهی تهیه گزارش را خواسته بودند، ۳۲ آگهی پایش و پیگیری اجرای برنامه را و ۲۹ آگهی تعریف یا سنجش شاخص‌های کلیدی عملکرد را. یعنی بیشتر وقت این شغل صرف دنبال کردن عددها و نوشتن درباره آن‌ها می‌شود، نه نوشتن یک سند بزرگ و کنار گذاشتنش.

یک هفته معمولی

• جمع کردن عدد از واحدها: فروش، تولید، مالی و منابع انسانی هر ماه عدد خود را می‌فرستند. کارشناس آن‌ها را با هدف مقایسه می‌کند و می‌بیند کجا عقب مانده‌ایم.
• پیدا کردن علت: اگر فروش یک منطقه کم شده، با مدیر آن منطقه حرف می‌زند، داده را دقیق‌تر می‌بیند و می‌فهمد مشکل از بازار است، از قیمت یا از اجرا.
• نگاه به بیرون: رقبا، قیمت‌ها، قانون‌های تازه و نرخ ارز را دنبال می‌کند؛ ۱۳ آگهی تحلیل رقبا را جزو کار نوشته بودند.
• ساختن گزارش و اسلاید: نتیجه را در چند صفحه و چند نمودار جمع می‌کند تا مدیر در جلسه بتواند تصمیم بگیرد.
• پیگیری اقدام‌ها: تصمیم جلسه را به اقدام با مسئول و مهلت تبدیل می‌کند و هفته بعد می‌پرسد انجام شد یا نه.

کارشناس استراتژی تصمیم نهایی را نمی‌گیرد. کار او این است که تصمیم مدیران بر پایه عدد درست و تحلیل روشن گرفته شود و بعد از تصمیم، کسی اجرای آن را فراموش نکند.

کجا: ۳۵ آگهی در استان تهران بود، ۶ آگهی در اصفهان و یکی در گیلان و یکی در اردبیل. فقط یک آگهی دورکاری را پذیرفته بود. صنعت‌ها پراکنده‌اند: ۹ آگهی از شرکت‌های تولیدی، ۷ آگهی از کسب‌وکارهای اینترنتی، ۶ آگهی از شرکت‌های سرمایه‌گذاری و مالی و ۵ آگهی از شرکت‌های نرم‌افزاری بود.

چه رشته‌ای: ۳۱ آگهی مهندسی صنایع و ۳۱ آگهی مدیریت و بازرگانی را نام برده بودند؛ ۱۴ آگهی اقتصاد و ۶ آگهی مالی و حسابداری. ۱۰ آگهی فقط کارشناسی ارشد را پذیرفته بودند.

چه ابزاری: ۳۰ آگهی اکسل، ۱۶ آگهی پاورپوینت و ۹ آگهی Power BI را خواسته بودند. ۱۹ آگهی زبان انگلیسی را شرط کرده بودند. از روش‌های معروف، OKR در ۷ آگهی، کارت امتیازی متوازن در ۵ آگهی و SWOT در ۴ آگهی آمده بود؛ یعنی کارفرما بیشتر از نام روش، توان کار با عدد و گزارش را می‌خواهد.

شرط‌ها: ۳۵ آگهی شرط جنسیت نداشتند، ۵ آگهی فقط آقا و ۲ آگهی ترجیحا آقا خواسته بودند و یک آگهی ترجیحا خانم. ۲۳ آگهی کارت پایان خدمت را برای آقایان خواسته بودند. ۲۸ آگهی سقف سن گذاشته بودند که رایج‌ترین آن ۴۵ سال بود (۱۰ آگهی). در مزایا، ۳۴ آگهی بیمه تکمیلی، ۲۵ آگهی وام و ۲۲ آگهی پاداش را نوشته بودند.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵، کارشناس استراتژی را در گروه «تحلیل و توسعه کسب‌وکار، استراتژی و برنامه‌ریزی» آورده‌اند که ۵۷۹ نفر به آن جواب داده‌اند. عددها خالص ماهانه‌اند و بخش ثابت و متغیر را با هم دارند. دریافتی یعنی آنچه شاغلان در پایان ۱۴۰۴ واقعا گرفته‌اند و درخواستی یعنی آنچه برای ۱۴۰۵ می‌خواهند. بازه داخل پرانتز، نیمه میانی شاغلان است.

در تهران، کارشناس میانه ۳۳ میلیون تومان دریافت می‌کرد (۲۴ تا ۴۰)، کارشناس ارشد ۴۶ میلیون (۳۷ تا ۵۹) و مدیر ۷۱ میلیون (۵۱ تا ۹۱). خواسته‌ها برای ۱۴۰۵ بالاترند: کارشناس ۴۷ میلیون (۳۴ تا ۶۰)، کارشناس ارشد ۶۶ میلیون (۵۳ تا ۸۶) و مدیر ۱۰۴ میلیون (۷۹ تا ۱۴۳). بیرون از تهران عددها کمتر است: کارشناس در شهرهای بزرگ میانه ۲۸ میلیون (۲۱ تا ۳۶) دریافت می‌کرد و ۴۰ میلیون (۳۱ تا ۵۲) می‌خواست، و در شهرهای کوچک میانه ۲۶ میلیون (۱۹ تا ۳۳) دریافت می‌کرد و ۳۶ میلیون (۲۸ تا ۴۹) می‌خواست.

پیشنهاد آگهی‌های آبان ۱۴۰۵

۱۱ آگهی از ۴۳ آگهی عدد حقوق نوشته بودند. در ۷ آگهی سطح کارشناس، میانه کف ۳۵ و میانه سقف ۴۵ میلیون تومان بود و کارآموز استراتژی ۲۰ تا ۳۰ میلیون پیشنهاد گرفته بود. سه آگهی کارشناس ارشد ۳۰ تا ۶۰، ۴۵ تا ۶۵ و ۷۰ تا ۸۰ میلیون نوشته بودند (میانه ۴۵ تا ۶۵) و تنها آگهی مدیر که عدد داشت، ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون. ۱۵ آگهی از ۱۶ آگهی مدیر عددی ننوشته بودند.

چیزی که حقوق را بالا می‌برد، بیش از مدرک، سطح است: فاصله میانه دریافتی کارشناس تا مدیر در تهران بیش از دو برابر است. شهر هم اثر دارد: کارشناس تهران میانه ۵ میلیون بیشتر از کارشناس شهرهای بزرگ دیگر دریافت می‌کرد. مزایا هم بخشی از بسته است؛ ۳۴ آگهی بیمه تکمیلی و ۲۲ آگهی پاداش را جدا از حقوق نوشته بودند.

سطح‌ها در آگهی‌ها روشن‌اند. کارشناس با ۱ تا ۳ سال سابقه شروع می‌کند و بیشتر داده جمع می‌کند و گزارش می‌سازد. کارشناس ارشد، که آگهی‌هایش ۲ تا ۵ سال سابقه خواسته بودند، خودش پروژه را جلو می‌برد، جلسه با مدیران واحدها را اداره می‌کند و از یک یا دو کارشناس کار می‌گیرد. آگهی‌های مدیر استراتژی و رئیس واحد برنامه‌ریزی ۳ تا ۱۰ سال سابقه می‌خواستند و ۷ آگهی از ۱۶ آگهی مدیر، سابقه مدیریتی را جدا شرط کرده بودند.

از این شغل چند راه دیگر هم باز می‌شود. کسی که به عدد و مالی نزدیک‌تر است به برنامه‌ریزی و تحلیل مالی یا بودجه می‌رود، کسی که به بازار نزدیک‌تر است به توسعه کسب‌وکار، و کسی که کار با چند سازمان را دوست دارد، بعد از چند سال به شرکت‌های مشاوره مدیریت می‌رود. چند آگهی هم عنوان‌هایی مثل مدیر عملکرد و تعالی سازمانی داشتند که نشان می‌دهد استراتژی و بهبود سازمان در بعضی شرکت‌ها یک واحد مشترک‌اند.

هوش مصنوعی هنوز در شرط این آگهی‌ها کم دیده می‌شود؛ ۴ آگهی از ۴۳ آگهی آن را نام برده بودند. ولی کارهایی مثل خلاصه کردن گزارش‌ها و ساختن نمودار اولیه سریع‌تر شده است و ارزش کارشناس بیشتر در فهم کسب‌وکار، درست پرسیدن و پیگیری اجرا می‌ماند.