کارشناس ERP چه می‌کند؟ وظایف، ماژول‌ها، حقوق ۱۴۰۵ و راه ورود

رشته دانشگاهی جداگانه‌ای برای ERP نیست و هیچ‌کدام از ۱۰۶ آگهی گواهی دوره را شرط نکرده بودند. ۸ آگهی گواهی را مزیت دانسته بودند، بیشتر گواهی‌های SAP، و ۲ آگهی به گرفتن گواهی کارشناسی همکاران سیستم بعد از استخدام اشاره کرده بودند. با این حال دوره‌های استاندارد فنی و حرفه‌ای راه منظمی برای ساختن هر سطح است. شهریه مصوب آموزشگاه‌های آزاد تهران در ۱۴۰۵ برای چند دوره نزدیک به این کار، حضوری:

• تازه‌نفس: «حسابدار» ۳۸۰ ساعت و حدود ۱۸٫۱ میلیون تومان؛ «کاروری Excel» ۵۷ ساعت و حدود ۶٫۵ میلیون؛ «کاربر بانک اطلاعاتی SQL Server» ۱۸۰ ساعت و حدود ۲۱٫۸ میلیون.
• ماهر: «طرح‌ریزی سیستم ERP» ۸۰ ساعت و حدود ۱۹٫۲ میلیون؛ دوره هوشمندسازی داده‌های کسب‌وکار با Power BI ۹۰ ساعت و حدود ۱۹٫۴ میلیون؛ دوره زنجیره تامین ۷۵ ساعت و حدود ۱۸ میلیون؛ «برنامه‌ریزی تولید» ۹۷ ساعت و حدود ۱۹٫۴ میلیون.
• سوپرحرفه‌ای: در این سطح دوره کوتاه جای سابقه را نمی‌گیرد. دوره‌های تخصصی هر نرم‌افزار، که شرکت‌های سازنده و مشاوران SAP و Odoo برگزار می‌کنند، و چند پروژه استقرار کامل راه اصلی‌اند.

۳۰ آگهی از ۱۰۶ آگهی کمک‌هزینه دوره آموزشی داشتند؛ یعنی بخشی از یادگیری سطح دوم و سوم را خود کارفرما می‌پردازد. در این کار نمونه کار و سابقه پروژه بیشتر از هر گواهی دیده می‌شود.

کارشناس ERP آدمی است که میان کارکنان یک سازمان و نرم‌افزار یکپارچه آن می‌ایستد. حسابدار، انباردار، کارشناس خرید و برنامه‌ریز تولید کارشان را در این نرم‌افزار ثبت می‌کنند و کارشناس ERP مطمئن می‌شود هر سند به جای درست برود، گزارش‌ها عدد درست بدهند و وقتی روش کار عوض می‌شود، تنظیمات نرم‌افزار هم با آن عوض شود. او معمولا مدیر نیست و کد هم کم می‌نویسد؛ کارش بیشتر پرسیدن، تنظیم کردن، آموزش دادن و پیدا کردن علت خطاست.

در آگهی‌های آبان ۱۴۰۵ این عنوان سه کار متفاوت را پوشش می‌داد:

• کارشناس فرایندی یا Functional: ماژول یک حوزه، مثلا مالی یا تامین کالا، را خوب می‌شناسد، نیاز هر واحد را می‌پرسد، تنظیمات را انجام می‌دهد و فرایند را مستند می‌کند.
• کارشناس استقرار و پشتیبانی: نرم‌افزار را در شرکت مشتری راه می‌اندازد، داده قدیم را منتقل می‌کند، کاربران را آموزش می‌دهد و درخواست‌های روزانه آن‌ها را جواب می‌دهد.
• برنامه‌نویس ERP: گزارش، فرم و اتصال تازه می‌سازد؛ در Odoo با Python، در Dynamics با C# و در SAP با زبان ABAP.

از ۱۰۶ آگهی، ۸۹ آگهی یکی از دو نقش اول را می‌خواست و ۱۷ آگهی نقش سوم را. در شرکت‌های کوچک مرز این نقش‌ها کم‌رنگ است و یک نفر هر سه کار را انجام می‌دهد. در شرکت‌های بزرگ و پروژه‌های SAP هر نقش جداست و حتی هر ماژول کارشناس خودش را دارد.

کارشناس ERP با کارشناس سیستم‌ها و روش‌ها چه فرقی دارد؟

در کارخانه‌ها عنوان قدیمی‌تری هم هست: کارشناس سیستم‌ها و روش‌ها. ۳۸ آگهی دیگر با این عنوان در متن خود از ERP نام برده بودند. این کارشناس بیشتر روی دستورالعمل، فرم و نمودار فرایند کار می‌کند و ERP یکی از ابزارهای اوست؛ ۲۱ آگهی از این ۳۸ آگهی BPMN خواسته بودند و ابزارهای پرتکرارشان Visio و Bizagi بود. کسی که چند سال سیستم‌ها و روش‌ها کار کرده، راحت به کارشناس ERP تبدیل می‌شود و برعکس، چون هر دو با یک سوال شروع می‌کنند: این کار الان چطور انجام می‌شود و چطور باید انجام شود؟

آبان ۱۴۰۵ در یک سایت بزرگ کاریابی همه آگهی‌هایی را که در متن خود ERP، SAP یا Odoo داشتند بیرون کشیدیم: ۹۸۱ آگهی با ERP، ۲۳۶ آگهی با SAP و ۷۵ آگهی با Odoo. بیشتر این آگهی‌ها ERP را فقط یک مهارت جانبی برای حسابدار یا کارشناس خرید نوشته بودند. آگهی‌هایی که عنوانشان خود کار ERP بود جدا و کامل خوانده شد؛ فروش نرم‌افزار، تست، منشی و حسابداری کنار رفت و ۱۰۶ آگهی ماند.

چه کسی استخدام می‌کرد؟ ۳۷ آگهی از شرکت‌های نرم‌افزاری و فناوری اطلاعات بود و ۶۹ آگهی از کارخانه‌ها، خودروسازی و قطعه، کالای مصرفی، دارو و شرکت‌های مشاوره که ERP خودشان را اداره می‌کنند یا برای مشتری پیاده می‌کنند.

سطح و سابقه: ۸۰ آگهی سطح کارشناس، ۱۹ آگهی کارشناس ارشد و ۵ آگهی کارآموز بود و ۱۰ آگهی در مجموع دوره کارآموزی داشتند. فقط ۲۳ آگهی عدد سابقه نوشته بودند و ۱۳ آگهی از آن‌ها یک یا دو سال می‌خواستند؛ بیشترین سابقه‌ای که خواسته شده بود هفت سال بود.

رشته: ۸۵ آگهی رشته نوشته بودند. کامپیوتر و فناوری اطلاعات در ۶۳ آگهی، مهندسی صنایع در ۵۸، مدیریت و بازرگانی در ۳۲ و مالی و حسابداری در ۲۲ آگهی پذیرفته می‌شد. مدرک خواسته‌شده تقریبا همیشه کارشناسی بود.

نرم‌افزار: در فهرست نرم‌افزارهای لازم، Excel در ۴۱ آگهی، SAP در ۲۷، SQL Server در ۲۵، راهکاران در ۱۰، Odoo در ۹ و Dynamics در ۸ آگهی آمده بود. یعنی پیش از هر ERP، اکسل و پایگاه داده را باید خوب بلد بود.

شرط‌های دیگر: ۵۹ آگهی پایان خدمت سربازی را برای آقایان خواسته بودند و یک آگهی امکان امریه داشت. فقط ۳ آگهی دورکاری داشت؛ این کار بیشتر حضوری است، چون کارشناس باید کنار کاربر بنشیند و ببیند او کجا گیر می‌کند. بیمه تکمیلی در ۶۸ آگهی، پاداش در ۵۷، وام در ۵۱ و کمک‌هزینه دوره آموزشی در ۳۰ آگهی جزو مزایا بود.

کارشناس ERP دو نوع کارفرما دارد و کار در هر کدام حال و هوای خودش را دارد.

شرکت نرم‌افزاری یا نمایندگی

اینجا کارشناس استقرار یا پشتیبان یک نرم‌افزار مشخص است و آن را در شرکت‌های مختلف پیاده می‌کند. در یک سال چند صنعت را از نزدیک می‌بیند، از پخش مواد غذایی تا کارگاه قطعه‌سازی، و سریع یاد می‌گیرد. در عوض جلسه، تماس تلفنی و ماموریت کاری زیاد است و هر مشتری عجله خودش را دارد. ۳۷ آگهی از ۱۰۶ آگهی از این شرکت‌ها بود و ۱۳ آگهی از آن‌ها حقوق نوشته بودند: میانه ۳۰ تا ۴۲ میلیون تومان.

واحد سیستم‌ها یا فناوری اطلاعات در خود سازمان

اینجا کارشناس فقط یک سامانه را می‌شناسد، ولی آن را تا عمق. با کاربرهایش هر روز روبه‌رو می‌شود، تاریخچه هر تنظیم را می‌داند و در تصمیم‌های تغییر فرایند نقش دارد. ۶۹ آگهی از این سازمان‌ها بود و ۱۲ آگهی که حقوق نوشته بودند، میانه ۳۵ تا ۴۲٫۵ میلیون تومان پیشنهاد داده بودند. مزایایی مثل سرویس رفت و برگشت، ناهار و پزشک سازمانی هم بیشتر در همین آگهی‌ها دیده می‌شد.

برای شروع کدام؟

اگر تازه‌کاری و می‌خواهی زیاد ببینی، یکی دو سال در شرکت نرم‌افزاری کار کن؛ بیشتر آگهی‌های کارآموزی هم از همین شرکت‌ها و مشاوران SAP بود. اگر حسابدار یا انباردار یک کارخانه‌ای و همان‌جا ERP دارید، کوتاه‌ترین راه این است که کاربر کلیدی واحد خودت شوی و بعد به تیم سیستم‌ها بروی. در هر دو راه، مستندسازی مهارتی است که همه می‌خواهند: در ۵۲ آگهی از ۱۰۶ آگهی آمده بود و آموزش دادن به کاربران در ۱۷ آگهی.

گزارش‌های معتبر حقوق ۱۴۰۵ گروه جداگانه‌ای برای ERP ندارند. نزدیک‌ترین گروه «تحلیل و توسعه کسب‌وکار» است که کار تحلیل فرایند و سیستم را در بر می‌گیرد و ۵۷۹ نفر در آن پاسخ داده‌اند. عددهای زیر از همین گروه است، خالص ماهانه و به میلیون تومان؛ عدد داخل پرانتز نیمه میانی است، یعنی نیمی از افراد در آن بازه بودند.

دریافتی پایان ۱۴۰۴: کارشناس در تهران ۳۳ (۲۴ تا ۴۰)، کارشناس ارشد ۴۶ (۳۷ تا ۵۹) و مدیر ۷۱ (۵۱ تا ۹۱). کارشناس در شهرهای بزرگ دیگر ۲۸ (۲۱ تا ۳۶) دریافت کرده بود.

درخواستی برای ۱۴۰۵: کارشناس تهران ۴۷ (۳۴ تا ۶۰)، کارشناس ارشد ۶۶ (۵۳ تا ۸۶)، مدیر ۱۰۴ (۷۹ تا ۱۴۳) و کارشناس شهرهای بزرگ ۴۰ (۳۱ تا ۵۲). درخواستی میانه کارشناس تهران ۴۴ درصد بالاتر از دریافتی است؛ این عدد خواسته افراد است، نه حقوقی که گرفته‌اند.

پیشنهاد آگهی‌ها: از ۱۰۶ آگهی آبان ۱۴۰۵ فقط ۲۵ آگهی بازه حقوق نوشته بودند و بقیه توافقی بودند. میانه کف این بازه‌ها ۳۰ و میانه سقف ۴۲ میلیون تومان بود؛ در تهران ۱۸ آگهی ۳۲٫۵ تا ۵۰ و بیرون از تهران ۷ آگهی ۳۰ تا ۴۰ میلیون. فقط ۳ آگهی کارشناس ارشد حقوق نوشته بودند، با میانه ۴۵ تا ۷۰ میلیون. ۱۲ آگهی سیستم‌ها و روش‌ها که حقوق داشتند، میانه ۴۵ تا ۵۵ میلیون نوشته بودند.

چه چیزی حقوق را بالا می‌برد؟

• ماژول کمیاب: تولید و بهای تمام شده، یا ماژول‌های SAP مثل FI/CO و MM که کارشناس آماده کم دارند.
• یک پا در فنی: SQL برای گزارش و انتقال داده، یا برنامه‌نویسی Odoo و ABAP.
• پروژه کامل: کسی که یک استقرار را از جلسه اول تا روز بهره‌برداری برده، به سرپرست استقرار و مشاور می‌رسد.
• زبان انگلیسی: برای مستندات و انجمن‌های SAP، Dynamics و Odoo که بیشترشان انگلیسی‌اند.